“We verdienen geen droog brood meer'

De dreiging van vogelgriep zadelt pluimveehouder op met forse prijsdaling.

Invoer van kippenvlees uit Thailand en Brazilië is niet tegen te houden.

Nederland voert jaarlijks twee keer zo veel kippenvlees uit als het zelf opeet. Foto Merlin Daleman Kippenboer Antoine Damen. Langeweg, 16-02-06 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Omzet? “Zo“n anderhalf miljoen euro per jaar“, zegt Gerard Wiltox aan de keukentafel van zijn boerderij in het Limburgse Tienray. “Maar we verdienen er geen droog brood mee. We moeten geld van de bank lenen om boodschappen te kunnen doen.“

De vogelgriep houdt ook de Nederlandse pluimveehouders in de greep. De ziekte is hier niet uitgebroken en er is geen bedrijf “geruimd', maar toch lijden boeren verlies, want de vleesprijs is gedaald. Wiltox krijgt nu 20 procent minder voor zijn vlees dan een half jaar geleden: 58 cent per kilo in plaats van 72 cent.

Witlox houdt 120.000 vleeskuikens. Na zeven weken gaan ze naar de slachterij en komt er eenzelfde aantal voor terug. En het bedrijf breidt uit, binnenkort, met twee nieuwe stallen, waardoor Witlox op 200.000 kuikens komt. Om concurrerend te blijven.

Het bedrijf van Witlox is klein en gespecialiseerd - “traditionele“ intensieve veehouderij. Anderhalve hectare rond het woonhuis en één hectare elders. In vijf gesloten stallen huizen alle kippen.

Nederland exporteert ruim jaarlijks 600.000 ton kippenvlees - het dubbele van wat in het binnenland wordt geconsumeerd. “We moeten ons specialiseren om zo efficiënt mogelijk te werken“, vervolgt Wiltox, “en in een gemengd bedrijf zou ik nooit zo kunnen werken als nu.“

De Nederlandse pluimveehouders zijn niet erg te spreken over het optreden van “hun' minister, Cees Veerman. Gisteren werd hun vrees bewaarheid dat ze waarschijnlijk minder streun krijgen dan hun concurrenten in het buitenland.

Wiltox is tevens voorzitter van de Kring Vlees van de Nederlandse Organisatie van Pluimveehouders. “Brussel heeft gezegd: we betalen 50 procent van de steunmaatregelen, maar Veerman praat over steun gecombineerd met structuurmaatregelen, zónder te zeggen wat hij daarmee bedoelt“, zegt hij. Veerman wees er twee weken geleden tijdens overleg met de Tweede Kamer op, dat de import van kippenvlees in de EU vanuit landen als Thailand en Brazilië toch niet tegen te houden is.

De sector zelf begrijpt dat er wellicht een vermindering van de productie moet komen, maar denkt ook aan andere maatregelen, zoals het creëren van een nauwere band tussen de consument en “zijn' lokaal in Nederland geproduceerde kuiken via etikettering - iets dat boeren in Thailand nooit zullen kunnen bereiken.

Daarnaast zijn er ook veel praktischer wensen. “Ten eerste willen we een vergoeding voor de geleden schade over de laatste vier maanden“, zegt Wiltox. “Ook is er de laatste tijd veel vlees opgeslagen dat, als het op de markt komt, de prijs nadelig kan beïnvloeden. Dat zou uit de markt genomen moeten worden.“

Een heel ander beeld van de sector, en de toekomst van het boerenbedrijf in het algemeen, ontstaat tijdens een gesprek met Gied Donkers in het Drentse Wapse. Donkers is parttime kippenboer en tevens docent aan de biologisch-dynamische landbouwschool Warmonderhof in Dronten.

Donders is één van de vele boeren die niet meer uitsluitend van de landbouw leven. Van de Nederlandse boeren verdient 44 procent minder dan het minimuminkomen (22.300 euro), aldus het Landbouw Economisch Instituut. Een een derde van hen doet er iets anders bij om rond te komen.

“Hier in Wapse is het niet anders“, zegt Donkers' vrouw. Donkers houdt duizend legkippen die het grootste deel van het jaar buiten lopen, in het maïsveld naast de stal.

Via de actie “adopteer een kip' creëert Donkers juist de nauwe band met consumenten waar het productschap soelaas van verwacht.

De “adoptieouders' kunnen via internet de leefomstandigheden van “hun' kip zien, en maandelijks tegen betaling “hun' eieren ophalen bij een biologische winkel in hun buurt. De afzet is geen probleem.

Donkers is van mening dat de “gangbare“ landbouw, dat wil zeggen de moderne, intensieve landbouw, terug moet naar het verleden en dieren moet kweken die gezonder zijn, een betere kwaliteit leveren en gehouden worden op een manier die meer in overeenstemming is met de natuur, zoals het gemengde bedrijf dat een kringloop tussen verschillende onderdelen kent. Ziektes als vogelgriep zullen dan minder hard toeslaan.

Donkers laat zijn dieren langer dan normaal - twee jaar in plaats van één - eieren leggen, en is een van de weinige boeren die hun kippen hebben ingeënt tegen vogelgriep.

“Biologisch is uitstekend“, zegt Erik de Jonge van het productschap PVE in Zoetermeer, “maar uiteindelijk zal de consument het moeten willen. Enige tijd terug is een aantal varkensboeren juist terug gegaan naar de gangbare landbouw, omdat ze hun vlees van “scharrelvarkens' niet kwijt konden. Uiteindelijk lijkt de consument vooral z'n portemonnee te laten spreken.“

    • Hans van der Lugt