“Privatisering is niet heilig'

Neelie Kroes, Europees Commissaris Mededinging, toont in een interview begrip voor de zorgen over privatisering van Schiphol. “Een private luchthaven is niet het walhalla.“

Neelie Kroes Foto Merlin Daleman Neelie Kroes Wassenaar 06-08-04 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Schiphol wordt mogelijk dit jaar geprivatiseerd, andere Europese luchthavens overwegen eveneens een beursgang.

Vindt u privatisering noodzakelijk?

“Europese luchthavens moeten de concurrentie met elkaar aangaan en dat gebeurt ook al voor een deel. Daar wordt de consument alleen maar wijzer van. Maar ook als de luchthaven is geprivatiseerd, moeten de nationale overheden de randvoorwaarden blijven stellen. Dat luchthavens private ondernemingen worden, betekent niet dat ze hun goddelijke gang kunnen gaan. We moeten niet toe naar een monopoliesituatie waarvan de consument de rekening gepresenteerd krijgt. Een geprivatiseerde luchthaven is ook niet het walhalla. Privatisering van Schiphol moet gebeuren in een setting met instemming van alle partijen. En de overheid houdt altijd een extra verantwoordelijkheid.“

U onderstreept het belang van de consument. Wat vindt u van het feit dat op de route tussen Amsterdam en Parijs maar één bedrijf actief is: Air France-KLM?

“Voorafgaand aan de fusie tussen Air France en KLM, twee jaar geleden, heeft de Commissie onder meer als voorwaarde gesteld dat het nieuwe bedrijf slots [landingsrechten, red.] moest afstaan. Er was een derde partij, Air Volare, die bijvoorbeeld wel tussen Amsterdam en Parijs wilde vliegen. Maar Air Volare is in financiële problemen geraakt en ik kan moeilijk iemand anders verplichten om de route te gaan vliegen. Maar de slots, zes retourvluchten per dag, liggen nog steeds te wachten op een maatschappij die ze wil gebruiken. We hadden concurrentie in gedachten en dat is er niet van gekomen. We gaan daar verder naar kijken.“

Op verbindingen naar andere steden, neem Londen, is er wel concurrentie. Waarom kan het daar wel?

“Ja, de verbinding tussen Londen en andere Europese steden is aanzienlijk diverser. Daar heeft de consument veel keuze, met variëteit in prijzen en serviceniveau. Dit danken we aan de verregaande liberalisering van de luchtvaartsector. Er zijn nu veel meer verbindingen tegen veel lagere prijzen dan twintig jaar geleden, toen we een situatie hadden van nationaal patriottisme met ieder land zijn eigen volkslied en luchtvaartmaatschappij. Als Commissaris van Mededinging ben ik er zeer op gebrand dat de consument voordeel heeft bij het beleid. Concurrentie betekent ook dat je het beste product op de markt moet zetten tegen de beste prijs. Dat lijkt een open deur, maar in veel sectoren is op dit gebied nog heel veel te doen. Aan de andere kant is continuïteit van de bedrijfsvoering ook van belang. En dat geldt zeker voor KLM: via de fusie met Air France is de continuïteit gegarandeerd. KLM in zijn uppie op het wereldtoneel had in de toekomst moeilijk kunnen overleven.“

Er zijn drie grote luchtvaartallianties - Skyteam, Oneworld en Star Alliance - waar de meeste grote luchtvaartmaatschappijen deel van uitmaken. Kan dit niet leiden tot prijsafspraken of zelfs kartelvorming?

“De Commissie gaat niet over het lidmaatschap van de allianties. Het is aan het bedrijfsleven om uit te maken welke partners ze toelaten in hun club en tegen welke voorwaarden. Wat de Commissie wel doet, is kijken of iedereen zich houdt aan de regels. In allianties maken de deelnemers een vrije afweging over samenwerking, maar er mag geen misbruik van de situatie worden gemaakt, waardoor de consument een hogere rekening moet betalen. Zo loopt er nu een onderzoek naar het Skyteam [waar Air France en KLM in zitten, red.] met de vraag of de gemaakte afspraken in overeenstemming zijn met het mededingingsrecht.“

    • Lolke van der Heide