Lieflijk, postnucleair scenario

Waaraan denk je bij een “postnucleair winterscenario'? Waarschijnlijk niet aan wat Jacob ter Veldhuis maakte van zijn Postnuclear Winterscenario no. 12 (2005), dat gisteren bij Het Gelders Orkest in première ging. In de verwachting ligt een kaal, unheimisch stuk, zoals in de hoogtijdagen van ontoegankelijk avantgardisme werd geschreven (toen de atoomdreiging nog niet vervangen was door die van fundamentalistische terroristen). In Ter Veldhuis' postnucleaire winter gaat het er echter allemaal veel lieflijker aan toe.

Op het randje van Hollywood-sentiment begint dit werk in een donker, verlaten landschap, waaruit zich een weemoedige hobo losmaakt met een eenvoudig stijgende lijn. Nogal afgezaagd, maar het lijkt of Ter Veldhuis bewust met zulke clichés flirt. De donkere basis blijft, maar ondanks een grauwe climax biedt de muziek vooral troost en berusting.

Een sterk, meer repetitief opgezet deel wordt spectaculair ingeleid door dalende, tegen elkaar in draaiende figuurtjes, die je als in een maalstroom meezuigen. Dirigent Sieghart durfde de teugels van het orkest echter nergens ver genoeg te laten vieren om werkelijke dreiging te veroorzaken.

Ronald Brautigam speelde Mozarts Pianoconcert in C, K.V. 503 voorbeeldig, maar wat routinematig. Vooral in het slotdeel leek hij zich enigszins te verliezen in de dynamische extremen van zijn voor Mozart-begrippen nogal riant bemeten concertvleugel.

Sjostakovitsj' Vijfde symfonie klonk soms overrompelend, maar als geheel te ongearticuleerd. Vooral in het eerste deel liet Sieghart de energie in het steeds aanwezige kernmotief jammerlijk wegvloeien. De triomfmars uit het vierde deel leek te worden gelopen door een stel papperige, sloffende soldaten. Sjostakovitsj is vaak tegen zijn critici “verdedigd' door in zijn muziek anti-Sovjet dubbele bodems aan te wijzen, maar dit kan niet de bedoeling zijn. Een constant doorgevoerde versnelling naar een wervelend slot maakte hierna echter nog veel goed.

Concert: Het Gelders Orkest o.l.v. Martin Sieghart, met Ronald Brautigam, piano. Werken van Ter Veldhuis, Mozart en Sjostakovitsj. Gehoord: 25/4 Orpheus, Apeldoorn. Herh.: 26/4 Arnhem, 27/4 Nijmegen. Inl.: www.hetgeldersorkest.nl.