Het verdriet van België wordt waardig gedragen

De moord op Joe van Holsbeeck heeft velen geschokt in België.

Maar door ingehouden optreden van ouders en media is geen hetze ontstaan.

De vader van Joe van Holsbeeck staat de pers te woord tijdens de Witte Mars van afgelopen zondag. Foto AFP Guy, the father of 17-year-old Joe Van Holsbeek, answers reporters' questions as he marches with some 80,000 people in a silent walk, 23 April 2006, near the Central Station of Brussels, where Joe Van Holsbeeck was killed last 12 April for a MP3 player. A silent march in Brussels to protest against urban violence and honor a youth killed for his digital music player attracted 80,000 demonstrators on Sunday, police said. AFP PHOTO BELGA BRUNO ARNOLD AFP

Al bijna twee weken is België is in de ban van Joe van Holsbeeck. Op 12 april werd de 17-jarige jongen doodgestoken in het Centraal Station van Brussel omdat hij weigerde zijn mp3-speler af te staan. Zondag hielden 80.000 mensen een Witte Mars in Brussel. Tot maandagavond laat dacht vrijwel iedereen - inclusief de migrantengemeenschap zelf - dat de daders allochtonen waren. Toch is er in België geen verhit debat over minderheden ontstaan, in ieder geval: niet naar Nederlandse maatstaven.

Het Laatste Nieuws, de Vlaamse krant die nog het best te vergelijken is met de Telegraaf in Nederland, schreef vóór de mars: “Wat telt is dat het een kleurrijke mars wordt, één waarin de verschillende groepen in de samenleving elkaar vinden.“ De Franstalige Le Soir constateerde na afloop dat “extreem-rechts thuis was gebleven“.

Ook de ouders van Joe van Holsbeeck waren daar blij om. Zijn moeder zei: “Dat men mij niet komt vertellen dat ik nu alle Arabieren moet haten.“ Het Vlaams Belang had overigens vooraf aangekondigd niet mee te zullen lopen, nadat andere partijen hadden gezegd dat wél te doen.

Socioloog Mark Elchardus ziet overeenkomsten met de affaire rond kindermoordenaar Marc Dutroux. Die hield België tien jaar geleden in zijn greep - niet weken, maar maanden. Maar de socioloog is ook “aangenaam verrast“ door enkele verschillen met toen.

Wat is u opgevallen?

“Er wordt een zelfde soort cyclus doorlopen. Eerst is er de gebeurtenis zelf. Dan volgt een zuiveringsritueel. Dat bestaat uit het leggen van bloemen, het opstappen met de ouders in een mars. En ten slotte is het woord aan de instellingen: het gerecht, de politiek. Die moeten een antwoord geven op de vraag: wat kunnen we doen om herhaling te voorkomen?“

Welke verschillen zijn er met toen?

“Er is sprake van een enorme sereniteit, een enorme nuance. Terwijl het ook een andere kant op had kunnen gaan. In de richting van wantrouwen jegens de politie. Of van: Brussel is in de greep van de moslims.“

Waarom is dat niet gebeurd?

“Er zijn twee oorzaken. Er is de rol van de ouders en de vrienden van Joe. Die hebben heel waardig, heel genuanceerd gereageerd. Ze hebben duidelijk gezegd: dit heeft niks met etniciteit te maken.“

“Daarnaast hebben ook de media zich ingehouden. De journalisten hebben geleerd van de affaire-Dutroux. Toen werd vanaf het begin geschreven dat het werk van politie en justitie niet deugde. Dat is nu uitgebleven. Journalisten hebben geleerd dat hun verhalen een enorme impact hebben.“

En de politici, hebben die wat geleerd?

“Door de serene toon van het debat konden ze aanvankelijk zwijgen. Nu moeten ze proberen oplossingen aan te dragen. Maar dat doen ze ook. Daarom is er nu een discussie over jeugdsanctierecht (de mogelijkheid om minderjarigen strenger te straffen).

Wat ook helpt is dat één van de daders nu is opgepakt. De politici hebben het deze keer gemakkelijk gehad.“

    • Jeroen van der Kris