De vechtkunsten van Shaw Studio

Vechtende vrouwen, sierlijke camerabewegingen en dynamische montage maken de films van de Shaw Studio legendarisch. Ze zijn nu op dvd uitgebracht.

Shaw Brothers Collectie (Dutch Filmworks) Dutch Filmworks

Kill Bill van Quentin Tarantino begint met de titelkaart “Filmed in Shawscope'. De film bevat wel meer verwijzingen naar de studio van de Shaw Brothers uit Hongkong, de producenten van Tarantino's lievelingsfilms. 760 titels van de legendarische studio werden onlangs gekocht door het Chinese bedrijf Celestial Pictures. Ze worden nu wereldwijd in digitaal gerestaureerde versies op dvd uitgebracht. In Nederland kwamen onlangs de eerste tien titels op de markt.

Run Run Shaw en zijn broer Runme besloten in 1958 een grote filmstudio te bouwen in Hongkong om films te produceren die een groot marktaandeel in Zuidoost Azië moesten krijgen. De beroemde Shaw Studio was geboren. In de hoogtijdagen werden er per jaar zo'n vijftig films geproduceerd en acteurs en technici kregen een langdurig vast (wurg)contract. De studio maakte films in verschillende genres maar specialiseerde zich in de martial arts-films, waarin diverse vechtsporten tentoongespreid worden. Vooral de “wuxia' werd een enorme bron van inkomsten - films die de nadruk legden op prachtig gechoreografeerde zwaardgevechten. Come Drink With Me van de legendarische regisseur King Hu is opgenomen in de dvdcollectie en betekende in 1966 de doorbraak van de studio. Come Drink With Me heeft een vrouwelijke hoofdrol, de koelbloedige Cheng Pei Pei, die in diverse scènes haar gracieuze vechtkunsten mag botvieren op een overmacht aan tegenstanders. Ze is als Golden Swallow eerst verkleed als man, en moet haar broer bevrijden uit de handen van gespuis dat hem wil ruilen voor een van hen. Ze krijgt daarbij hulp van Drunken Cat, een kungfu meester die dronkenschap veinst om zijn vechterskwaliteiten te verbergen. Met sierlijke camerabewegingen, vreemde camerahoeken en een dynamische montage zet King Hu een standaard voor het opbouwen en uitwerken van actiescènes. Bovendien wist hij dat de rustmomenten, de stiltes voor de storm, even belangrijk zijn voor de spanningsopbouw als de vechtsequenties zelf.

Een andere regisseur die uiterst belangrijk was voor het succes van de Shaw Brothers is Chang Cheh, die in 1967 doorbrak met de klassieker The One Armed Swordsman. Deze film zit niet in de dvdcollectie, wel vier andere films van Cheh: The Magnificent Trio (1966), The Boxer from Shantung (1972), The Water Margin (1972) en Shaolin Temple (1976). Cheh haalde zijn inspiratie uit Japanse samoeraifilms, zoals Akira Kurosawa's Yojimbo (1962). Hij moderniseerde het wuxia-genre, verving de vrouwen die meestal de hoofdrol speelden door mannen en maakte de gevechten nog bloediger. De instructeurs voor deze vechtscènes werden niet meer uit de Peking Opera gehaald maar waren vaak mensen bedreven in vechtsporten. De dansachtige bewegingen maakten plaats voor een dynamischer en rauwere stijl.

De Shaw Brothers produceerden meer dan alleen kungfu films, zoals de drie films van Ho Meng-Hua uit de collectie aantonen. Die maakte pure cultfilms als The Mighty Peking Man (1977), een rip-off van King Kong waarin een reuzenaap het heeft voorzien op schaars geklede blondjes, en Oily Maniac (1976), een film over een advocaat die door olie aan te raken veranderd in een superheld met bovennatuurlijke krachten.

Deze films stammen uit de tijd waarin het slecht met de studio ging. De competitie met Bruce Lee, die in dienst stond bij studio Golden Harvest, was verloren. Daarna werd Jackie Chan de populairste ster, en die had ook geen contract bij de Shaw Studio. In de jaren tachtig hebben de broers zich toegelegd op het produceren van televisieseries. Maar twee jaar geleden opende Run Run Shaw (1907) weer een nieuwe filmstudio. Komt de glorietijd weer terug?

Shaw Brothers Collectie (Dutch Filmworks)

    • André Waardenburg