Bijna het veiligste verkeer ter wereld

Het aantal doden in het verkeer is het afgelopen jaar met zeven procent gedaald.

Wat zijn de oorzaken van deze daling?

Het aantal verkeersdoden onder jongeren tussen de 18 en 24 jaar is het afgelopen jaar met twintig procent afgenomen ten opzichte van 2004. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en het CBS die gisteren door minister Peijs (Verkeer, CDA) bekend werden gemaakt op het Nationaal Verkeersveiligheidscongres in Rotterdam.

In 2004 vielen er onder jongeren van 18-24 jaar nog 158 doden, in 2005 waren het er “nog maar' 125. Ten opzichte van 2002, toen er 208 jongeren omkwamen in het verkeer, daalde het aantal jonge verkeersslachtoffers met 40 procent. In de leeftijd 16-17 jarigen is het aantal verkeersdoden ongeveer gelijk gebleven (29 doden in 2005, 28 in 2004; in 2003 49).

Het totale aantal verkeersdoden in Nederland is in 2005 met zeven procent gedaald ten opzichte van 2004, namelijk van 881 naar 817. Ook in 2004 daalde het aantal verkeersdoden al in vergelijking met het jaar ervoor. In 2000 vielen er nog 1.186 verkeersdoden. Sinds dat jaar is het aantal verkeersdoden dus met 30 procent gedaald. Nederland is daarmee het meest verkeersveilige land ter wereld, op Malta na. “Daar mogen we best trots op zijn, met al die fietsers in dit land“, zei Peijs gisteren.

Hoe is de daling onder met name jonge verkeersdeelnemers te verklaren? Minister Peijs ziet een verband met het in 2002 ingevoerde beginnersrijbewijs. Door het nieuwe rijbewijs valt de jonge automobilist de eerste vijf jaar onder strengere regelgeving. Drie ernstige overtredingen betekent rijbewijs inleveren. “Dat dwingt de jonge automobilist voorzichtiger te rijden“, zegt een woordvoerder van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). “Het rijbewijs halen kost immers veel tijd, moeite en geld.“

Ook de rijopleidingen zijn de afgelopen jaren verbeterd. Eind 2003 werd landelijk de Rijopleiding-in-stappen (RIS) ingevoerd. Daarin wordt de beginnende automobilist per onderdeel geëxamineerd, zoals beheersing van het voertuig, verkeersinzicht en bijzondere verrichtingen. “Jonge bestuurders zijn onervaren en vaak overmoedig“, zegt een woordvoerder van bracheorganisatie Bovag. “Daarom hebben dit soort maatregelen, zoals een betere opleiding en het beginnersrijbewijs, veel effect op de verkeersveiligheid.“ Het slagingspercentage onder mensen die een RIS volgden ligt volgens het CBR 25 procent hoger dan het landelijk gemiddelde, namelijk 70 procent.

Het aantal mensen met te veel alcohol op in het verkeer daalde volgens een woordvoerder van de KLPD van 4,6 procent in 2000 naar 3,4 procent in 2004. Bovendien is in 2006 het toegestane alcoholpromillage voor beginnende bestuurders verlaagd, van 0,5 naar 0,2. Dat betekent dat meer dan één biertje al te veel is. “In de praktijk merken we dat jongeren vaker duidelijke afspraken maken over wie er rijdt na een avondje stappen“, zegt de woordvoerder.

Als andere oorzaken voor de daling van het aantal verkeersdoden, noemde minister Peijs gisteren de uitbreiding van het aantal 30- en 60-km-gebieden, de invoering van de maatregel om bromfietsen op de rijbaan te laten rijden in plaats van op fietspaden, de invoering van het bromfietscertificaat, een toename van het gebruik van de autogordel, en veilig verkeer-campagnes zoals de Bob-campagne. Ook zei Peijs dat het lagere aantal verkeersdoden voor een belangrijk deel was bereikt “met dank aan de automobielindustrie“ die steeds veiliger auto's produceert.

Fred Wegman, directeur van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) noemt het “voorbarig“ van de minister om nu al de mogelijke oorzaken van de daling van het aantal verkeersslachtoffers te noemen. “De factoren die de minister noemt hebben mogelijk wel bijgedragen, maar wij willen eerst onderzoek doen.“ Hij verwacht de uitkomsten nog vóór de zomer.

Hoofddirecteur van de ANWB Guido van Woerkom sprak gisteren op het congres van een “enorme afname van het aantal verkeersdoden in Nederland“ en van “een compliment aan de minister“ en de partners in verkeersveiligheid. Maar hij memoreerde ook dat het aantal gewonden nog altijd hoog is en niet zo hard daalt als het aantal doden. Ook noemde hij het een “zorgwekkende trend“ dat het aantal doden in 30-km gebieden gestegen was. Volgens hem kwam dat niet alleen doordat het aantal 30-km gebieden is uitgebreid. Ook speelt mee dat deze gebieden nog niet goed genoeg zijn ingericht.

“Het moet vaak op een koopje. Maar met een bord en een enkele slecht uitgevoerde drempel ben je er niet“, zei Van Woerkom. Volgens hem voelen ouderen zich vaak niet veilig op de weg. Ook ouders brengen hun kinderen bijvoorbeeld vaak nog naar school met de auto omdat ze dat veiliger vinden, “terwijl die kinderen natuurlijk net zo goed zouden kunnen fietsen“.

Hij pleitte gisteren voor een “sterrensysteem' zoals hotels die hebben, dat uitdrukt hoe veilig een weg is.

Géén verkeersdoden is volgens een woordvoerder van de ANWB “een utopie“. Maar: “Dertig jaar terug hadden we nog 3.000 verkeersdoden, dus we zijn op de goede weg.“

    • Rob Wijnberg
    • Japke-d. Bouma