'Zweden bijna ideaal'

“Zweden bewijst dat hoge belastingen en flinke groei samen kunnen gaan.'

“Je moet de belangen van mannen van middelbare leeftijd minder beschermen.'

„Zowel in Brussel als in Den Haag wordt te veel gedaan alsof we kopje ondergaan zonder hoge groei.” Foto Roel Rozenburg DENHAAG:16JAN2003 Wouter Bos FOTO ROEL ROZENBURG pvdA Rozenburg, Roel

Europa maakt dezelfde fout als het kabinet-Balkenende, zegt PvdA-leider Wouter Bos. “Beide gaan te veel uit van de markt en hameren op de eigen verantwoordelijkheid van het individu. Beide beseffen onvoldoende dat je daarmee mensen onzeker maakt.“ Daardoor wordt het geloof dat je iets samen kunt bereiken aangetast, vindt Bos.

De PvdA-leider hield afgelopen woensdag hierover een toespraak in Londen. Daarin noemde hij het Brusselse streven, de zogenoemde Lissabon-agenda, om van de EU de snelst groeiende economie ter wereld te maken, “ridicuul“.

Ter toelichting zegt Bos in zijn Haagse werkamer: “Zowel in Brussel als Den Haag wordt te veel gedaan alsof we kopje ondergaan als we geen hoge groei realiseren. Sociale voorzieningen worden afgeschilderd als onnodige kostenposten.“

Schildert u geen karikatuur van Brussel? De Europese Commissie heeft net een fonds ingesteld om mensen die werkloos worden door de globalisering een handje te helpen, zoals de werknemers van Nedcar.

“Maar het stichten van zo'n fonds is helemaal geen Europese taak. Waarom zouden Nederlandse belastingbetalers meebetalen aan bijvoorbeeld de gevolgen van falend Frans beleid? Zo'n fonds ontneemt zulke landen de motivatie om hun economie te hervormen en banen te creëeren.“

Welk land benadert uw ideaal van “modern en progressief' het dichtst?

“Zweden komt in de buurt, want dat weet beter dan Nederland een stevig en betrouwbaar sociaal vangnet te combineren met een flexibele arbeidsmarkt en een groeiende economie. Mensen kunnen een goede uitkering krijgen, maar wel onder heel strenge voorwaarden.''

Dus u accepteert hoge belastingen en werkloosheid, twee erkende zwakheden van de Zweedse verzorgingsstaat?

“Zweden bewijst dat hoge belastingen en flinke economische groei samen kunnen gaan. Het ligt er namelijk maar net aan wat je met je hoge collectieve uitgaven doet. Die moet je bijvoorbeeld minder gebruiken om de belangen van mannen van middelbare leeftijd te beschermen, maar meer inzetten voor vrouwen en baby's - kinderopvang dus. Je moet dat overheidsgeld minder gebruiken om banen te beschermen, maar meer om banen te creëren, door middel van bijscholing en innovatie. Het huidige kabinet heeft dat erg laten zitten, door subsidies voor programma's om jongeren aan het werk te helpen, weg te bezuinigen.“

In welk opzicht zal het Europabeleid van een kabinet-Bos verschillen van dat van het kabinet-Balkenende?

“Ik ben heel erg van de subsidiariteit en van de zuinigheid. Dat betekent niet zomaar problemen in Europa oplossen door er geld bij te stoppen, zoals met zo'n Brussels globaliseringsfonds. Dat betekent ook alleen regionale fondsen voor arme regio's, en niet voor rijke Italiaanse provincies, zoals nu gebeurt. Bovendien wil ik de discussie verder voeren die Tony Blair ooit begonnen is, maar waarover je hem helaas nu minder hoort : dat de Europese budgetten nu te veel sectoren als landbouw bevoordelen, waardoor er te weinig Europees geld gaat naar technologie en wetenschap.''

Maar dat wil het huidige kabinet allemaal ook al.

“Niet op dat laatste punt. Toen Balkenende hetzelfde leek te willen als Blair, werd hij teruggefloten door minister Veerman van Landbouw. Overigens vind ik dat Balkenende het op Europees vlak helemaal niet zo slecht heeft gedaan. We hebben hem van harte gesteund in zijn gelukte pogingen om de contributie omlaag te krijgen.''

Zou een kabinet-Bos dezelfde conclusies trekken uit het Nederlandse nee tegen de Europese Grondwet als het kabinet-Balkenende?

“Ik zou nog meer hameren op minder Europa, bijvoorbeeld de vrije interne markt niet van toepassing verklaren op typisch Nederlandse arrangementen als de woningbouwcorporaties. Daarnaast vind ik dat we serieus na moeten denken over de vrees dat we als klein land in Europa overstemd worden door de grote. Dat kun je doen door bij het Europees Parlement een twee-kamerstelsel te introduceren, zoals je dat ook in Amerika hebt. Daar zijn in de Senaat alle staten even sterk vertegenwoordigd; pas in het Huis van Afgevaardigden komen de verschillen tussen grote en kleine staten tot uitdrukking. Het Europees Parlement zou er zo'n senaat bij moeten krijgen.“

U maakt er weer zo'n institutionele discussie van, een oude fout in Europa.

“Zo'n senaat is maar één onderdeel van de oplossing. Europa moet het ook van aansprekende leiders hebben, zoals in de tijd van Jacques Delors. Op dat punt is Europa de laatste decennia aanzienlijk minder rijk bedeeld geraakt.''

    • Kees Versteegh