Ziekte, dood en linkshandigheid

Sommige mensen zijn linkshandig omdat er iets misging in hun ontwikkeling.

Die mensen krijgen ook eerder gezondheidsklachten, aldus Made Ramadhani.

Linkshandige aan het werk. Foto Maarten van Haaff linkshandig, foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Frambozen zijn enorm gezond! Met een hartoperatie is migraine te genezen! En dan nu: linkshandige vrouwen krijgen vaker borstkanker! Toen epidemiologe Made Ramadhani vorig jaar over linkshandigheid publiceerde in het British Medical Journal, werd het al gauw weggezet als het zoveelste medische komkommernieuws. Ze promoveerde vorige week op deze en andere studies naar ziekte, dood en linkshandigheid.

Linkshandigen, zo bleek uit onderzoek van Ramadhani en collega's van het Utrechtse academisch ziekenhuis onder 1.455 Nederlandse vrouwen van middelbare leeftijd, hebben ruim twee keer zoveel kans om nog voor de menopauze borstkanker te krijgen.

Het was het zoveelste negatieve bericht over linkshandigen: dat ze eerder doodgaan had ruim tien jaar geleden al eens in de krant gestaan. Toen werd snel duidelijk dat het geringe aantal linkshandige hoogbejaarden niet door sterfte hoefde te worden verklaard, maar doordat zij het links schrijven als kind hadden afgeleerd.

Onderzoekers kunnen dus op scepsis rekenen als ze beweren dat linkshandigen meer kans lopen op ziekte of dood. Dat is wel wat Ramadhani doet. De kern van haar hypothese is dat een minderheid van de linkshandigen die handvoorkeur heeft door bijvoorbeeld een hersenbeschadiging als foetus of baby, of door een verstoord milieu in de baarmoeder. En mogelijk hebben deze “pathologische linkshandigen' daar later last van.

Zij zijn er, volgens Ramadhani's hypothese, de oorzaak van dat linkshandigen ook als groep meer kans hebben op sommige ziektes. Uit haar studie bleek dat het sterkst bij borstkanker op jonge leeftijd. Ramadhani ontdekte ook dat zij tussen hun 50ste en 65ste meer kans hadden dood te gaan aan kanker (vooral dikke-darmkanker viel op) of aan een beroerte.

Moeten linkshandige vrouwen zich zorgen gaan maken? “Nee, daar is het nog te vroeg voor“, zegt Ramadhani. “Er zijn meer epidemiologische studies naar linkshandigheid en sterfte gedaan: sommige vonden een groter risico voor linkshandigen, andere een kleiner of helemaal geen verschil. Al denken wij wel dat ons onderzoek goed uitgevoerd is, bijvoorbeeld omdat we voor leeftijd corrigeren.“ Verder blijft het probleem van dit soort studies dat ze gebaseerd zijn op weinig sterfgevallen: van alle deelneemsters stierven er maar dertien in de studieperiode aan darmkanker.

Een op de zeven kinderen die op jonge leeftijd nekkramp hebben gehad, gebruikt later bij voorkeur de linkerhand. Van vroeggeborenen uit het Utrechtse Wilhelmina Kinderziekenhuis die bij de geboorte ernstige bloedingen in hun hoofd gehad hadden, werd bijna 40 procent “links'.

Is het niet ingewikkeld uit een groep veelal gezonde volwassen linkshandigen kennis over het ontstaan van ziekten te destilleren? Ramadhani's onderzoeksbegeleider Cuno Uiterwaal erkent dat. “Maar de verschillen in ontwikkeling tussen de hersenhelften is een heel vroeg proces in het leven. Op volwassen leeftijd zijn er niet zoveel kenmerken die op die vroege hersenontwikkeling wijzen. Met linkshandigheid kunnen we dat wel bestuderen.“