Onzin dat wij wisten wat er met de joden gebeurde

In NRC Handelsblad van 20 april las ik het artikel over de `ontdekking` die de historicus Vuijsje gedaan zou hebben, namelijk dat de Nederlanders in de oorlog al geweten zouden hebben wat er met de joden, die naar de kampen weggevoerd werden, zou gaan gebeuren. En dat Loe de Jong dat verzwegen zou hebben. Hier dient een en ander te worden rechtgezet.

In de oorlogsjaren `42, `43 en `44 woonde ik bij een tante in Vlaardingen, op de Schiedamseweg in een dubbele woning; mijn tante woonde boven en beneden woonde een doktersgezin. Zij hadden elkaar leren kennen toen hij als arts en zij als verpleegster in Spanje de troepen hielpen die tegen de fascistische troepen van Franco streden. Zij was joods, hij niet. Ze werden beiden opgepakt vanwege hun werk in de Spaanse burgeroorlog en zij werd naar Westerbork gebracht. Na ongeveer een half jaar werd ze weer vrijgelaten, omdat ze gemengd gehuwd was. Zij wist van de transporten naar Duitsland, maar dacht dat de mensen naar werkkampen gebracht werden. Dat de mensen daar vermoord werden, heeft ze ons nooit verteld. Na een paar dagen zijn beiden ondergedoken.

In 1942 moesten alle Nederlanders hun radio inleveren. Mijn tante had een grote radio ingeleverd en een kleintje gehouden dat in een kast verstopt werd; wij luisterden naar radio Oranje en ook langs die weg hoorden wij niet dat de joden in kampen vermoord werden. We konden niet altijd luisteren, want we hadden ook inkwartiering gekregen van een Duitse officier.

Verder kregen we af en toe een illegaal blaadje via via, wat we zelf ook weer doorgaven. Ook via die blaadjes heb ik nooit gelezen dat de joden vermoord werden. Pas in 1944, toen ik als leerling-verpleegster in een ziekenhuis in Rotterdam werkte, hoorde ik dat er verschrikkelijke dingen met de joden in de kampen in Polen gebeurden; wat precies, wist ik ook toen nog niet.

Welke mensen het eerder geweten zouden hebben is mij niet bekend, maar dat de Nederlanders geweten zouden hebben dat de joden in de kampen in Oost-Europa vermoord werden, is pure onzin.