'Zo'n fagot, die zit er niet voor lul bij'

Zeven cabaretnummers over 'trouw en ontrouw' zijn bewerkt voor een kamerorkest.

Loes Luca zingt ze in het Concertgebouw.

Loes Luca tijdens de repetities van 'Huwelijkse trouw in het Concertgebouw'. Foto's Maarten van Haaff Loes Luca repeteert met het Nederlands Kamerorkest, Amsterdam, 22 april 2006, foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Tien borden gaan er vanavond kapot in het Concertgebouw, en morgenavond nog eens tien. Pizzaborden, want die zijn het dikst. De percussionist gooit ze in een zinken wastobbe om de zin 'maak het niet stuk' van het lied 't Is over luister bij te zetten. 'En daarna wat rust', roept componist Chiel Meijering vanaf de kant, 'want dan moet het publiek lachen.'

Het is zaterdagochtend en het Nederlands Kamerorkest repeteert voor het programma Huwelijkse Trouw in het Concertgebouw: zeven Nederlandstalige liederen over trouw en ontrouw, vertolkt door Loes Luca. 't Is over is er een van. De tekst is van Annie M.G. Schmidt, de muziek van Harry Bannink, het onconventionele einde in de voorstelling is afkomstig van Chiel Meijering. Een tijdje geleden werd hij benaderd door de Rotterdamse diva: of hij zeven kleinkunstliederen van tussen de jaren '30 en '70 voor het Nederlands Kamerorkest wilde arrangeren. Luca had zelf de selectie gemaakt, gebaseerd op 'jeugdsentiment en de vieze liedjes die mijn vader draaide in de jaren vijftig', aldus de zangeres.

De opdracht was een kolfje naar Meijerings hand. Eerder werkte hij aan cross-over-projecten als een rap voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest en, ter gelegenheid van de opening van de Arena, een bewerking van We will rock you en We are the champions voor operazangeres Renee Fleming. Cross-over zou Meijering deze opdracht niet willen noemen. 'Dit is het oppimpen van een orkest', zegt hij, zich kennelijk bewust van het feit dat het Concertgebouw met dit soort avonden een jong publiek wil trekken. 'Je moet zorgen dat ze wat leuks te doen hebben. Die muzikanten hebben een geschiedenis met hun instrumenten. Ik moet hen verleiden daar iets mee te doen, zodat zij op hun beurt het publiek kunnen verleiden. Zo'n fagot zit daar niet voor lul, die moet je niet alleen maar bastoontjes geven.'

Dus hebben de blazers in Meijerings 't Is over een veel prominentere rol dan in Banninks oorspronkelijke arrangement: ze dragen het muzikale thema. Als Luca zingt Op de grote stille heide / dwaalde de herder eenzaam rond (tekst van Truusje Koopmans), zorgt Meijering dat die heide allesbehalve stil en eenzaam is. En tijdens een intermezzo van Eens komt mijn prins terug uit Disney's Sneeuwwitje, waarin de violen zoet zigzaggend zingen, verandert de sprookjesprinses voor de goede luisteraar in een lelijke bakvis. 'Daarvoor heb ik de noten in de computer gezet en er getallen op losgelaten. Het resultaat is een soort verwrongen spiegelbeeld.' Het klinkt bijna - net niet - vals. 'Loes is een comédienne', verklaart de componist, 'dus als ze daar staat moet het grappig zijn.'

De kracht van een arrangeur is dat hij commentaar kan leveren op bestaande muziek, zegt Meijering. 'Een beetje zoals ze onder communistische regimes deden: je moet doen wat er van je verwacht wordt, maar stiekem probeer je toch iets anders.' Het is balanceren op een dun koord, voegt hij eraan toe. 'Je moet het ze ook weer niet te moeilijk maken, want dan krijgt het orkest stress. De muzikanten spelen zo van het blad.'

Drie uur later is de repetitie ten einde. Meijering is tevreden, maar voor maandagavond voorziet hij nog een probleem. Bij het lied Op de grote stille heide wil Loes Luca het publiek laten meezingen met het refrein. 'De kans dat daar ongelukken gebeuren, is groot. Het publiek is geneigd langzaam te gaan zingen, en dan moet de dirigent het weer opzwepen.' Waarbij een extra bemoeilijkende factor is dat het Kamerorkest zonder dirigent speelt. Het publiek is bij deze gewaarschuwd.

De voorstelling 'Huwelijkse trouw in het Concertgebouw': door het Nederlands Kamerorkest en Loes Luca vanavond en morgenavond in het Amsterdamse Concertgebouw, aanvang 20.15 uur. Zie www.concertgebouw.nl