Nepal en de wereld

Nepal - dat was toch het land van de bergen, de sherpa's en de vredelievende hindoemonniken die in de ijle lucht hun mantra's prevelen?

Dat is het Nepal dat veel westerlingen kennen. Het is er nog steeds, maar díe versie van de bergstaat heeft zich onzichtbaar gemaakt. Wat de wereld nu ziet, is een gewelddadige Himalayamonarchie waarin een koning een verbeten strijd om zijn troon voert en waarin betogers dag na dag vechten met de politie en het leger. De demonstranten eisen het vertrek van hun vorst en herstel van de democratie.

Maar sommigen willen meer - en dat geeft dit conflict een venijnige lading. In Nepal zijn al tien jaar maoïstische rebellen actief die van het land een republiek willen maken. De machtsstrijd gaat niet alleen om absolute monarchie versus democratie. Hij gaat net zo goed om de vestiging van een met geweld afgedwongen communistisch regime. De opstandelingen houden er een ideologie op na die geënt is op het gedachtegoed van Mao Zedong, destijds 'grote roerganger' van communistisch China. De manier waarop ze zich manifesteren, doet denken aan die van de maoïstische guerrillabeweging Lichtend Pad in Peru.

Nepal verkeert met deze goedgeorganiseerde rebellen en een leger dat het geweld niet schuwt in staat van burgeroorlog. De economie is gehavend. Er is hoge werkloosheid - meer dan veertig procent - en veel armoede: 31 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Het is een land dat de welvarende westerse bergbeklimmers minder goed kennen.

De pech van de Nepalezen is bovendien hun autoritaire vorst, koning Gyanendra. Hij volgde in 2001 zijn verlichte broer Birendra op, die bij een moordpartij ten paleize om het leven kwam. Sinds Gyanendra's machtsovername is het snel slechter gegaan met Nepal. Hij ontsloeg regeringen, kondigde de noodtoestand af, beperkte de grondrechten en heerst nu als een absoluut monarch. Deze koninklijke coup is ingegeven door zijn overtuiging dat alleen hij en het leger een einde aan de communistische opstand kunnen maken.

De rebellen gaan er hard tegenaan. En iedereen die niets met de maoïsten te maken wil hebben, maar wel de democratie terug wil, roert zich eveneens. Ook het afgelopen weekeinde waren honderdduizenden demonstranten in de hoofdstad Kathmandu op de been. Tijdens gevechten vielen honderden gewonden. Gyanendra wekt niet de indruk dat hij zijn land nog onder controle heeft. Hij heeft gefaald. Het beste dat hij kan doen, is Nepal zo snel mogelijk verlaten.

Zonder hem zal de chaos voorlopig ook groot zijn, maar dan is een belangrijke verstorende factor tenminste verdwenen. De burgeroorlog blijft evenwel een feit. De strijd en de duizenden doden hierdoor, de schendingen van de mensenrechten, de armoede, de vluchtelingen en de politieke instabiliteit - dit alles maakt een actievere bemoeienis van de Verenigde Naties met Nepal dringend gewenst. De internationale gemeenschap mag het land van de Everest en de Annapurna niet aan zijn lot overlaten.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren. Reageren: lezerschrijft@nrc.nl