Dans uit New York opnieuw toonaangevend

In de tussen-editie van het tweejaarlijkse Springdance Festival, preview geheten, lag het accent op recente ontwikkelingen in de hedendaagse (performance)dans; in New York, Moskou en Amsterdam. In vijf dagen presenteerde zich in Utrecht een handvol makers, geselecteerd door de Britse artistiek leider Simon Dove. New York was lang de stad van de avant-garde dans, tot halverwege de jaren tachtig de rek eruit was. Maar momenteel is er opnieuw iets gaande. Glory van Jeremy Wade is althans een bewegingsstuk dat je bij de strot grijpt. Wade danst zijn compacte duet met Jessica Hill - net als hij een intensieve performer. Glory schetst op grimmige wijze onze evolutie van aapmens tot gekweld wezen. De beelden zijn bizar en grotesk: De twee lopen met kronkelende ledematen en verwrongen koppen, zoals Cro-Magnons. Later robben ze naakt over de grond, hun lijvend roze schurend tot rauwe klompen Bacon-vlees. Hun tocht is een ware hellevaart. Een enkele keer is er verlichting, wanneer ze slechts met de mond verbonden over de grond wentelen. Te midden van alle heftigheid werkt zo'n moment van kwetsbaarheid ontroerend.

De solo Retrospective Exhibitionist van mede-New Yorker Miguel Gutierrez is minder extreem, maar even opmerkelijk. Gutierrez komt bloot op, rommelt anarchistisch met de theaterattributen, tv, video-opnames uit zijn jeugd, popmuziek van U2 uit de gettoblaster. Hij richt zich direct tot zijn publiek, hangt de clown uit, etaleert zijn aan atletiek ontleende virtuoze motoriek. Zijn verhaal is hoogst persoonlijk, met fotootjes van vroeger en introspectieve beelden. Maar ondanks zijn diepe oerschreeuw lijkt psychologische rimram niet aan hem besteed - getuige zijn shirt met stripfiguur Sigmund. Gutierrez is vooral een provocatieve entertainer die het ook buiten de New Yorkse 'gay-scene' goed gaat doen.

Minder overtuigend waren de New Yorkse dames. Het kinky duet van de Amerikaanse Ann Liv Young en Adriane McDaniel schoot door in z'n afrekening met een zoetelijke Barbie-jeugd. Ze doen pornodansjes en bespuiten elkaar met chocolade. Hun 'Bad Girls'-performance is grof en geforceerd, en niet scherp genoeg als parodie. Sarah Manya bleef in haar solo Belle steken in een veel aandoenlijker poging om het imago van 'Bad Girl' te bekritiseren.

Van de Europese bijdragen was Comedy for particular Universes van de Finse Inari Salmivaara niet meer dan aardig. Deze dans leunt te zeer op de kracht van het danstrio. Prematuur was Find 8 Differences van de Russische Taras Burnashev en Darya Buzovkina, die het trendy thema 'gender' wel erg braaf uitwerkten.

Hoe breed directeur Simon Dove het begrip dans/performance soms ziet, bleek uit Words in the key of ...b?, een korte voordracht van zelfgeschreven proza door de Zuid-Afrikaanse choreograaf en danser Boyzie Cekwana. Nu is Cekwana ook achter de microfoon een charmante verschijning, maar door zoiets te programmeren holt Dove zijn dansfestival uit.

Springdance/preview 06. Gezien: 18, 19, 21 en 22/4 in Theater Kikker, Utrecht.
    • Isabella Lanz