Adams geniet zelf het meest

Het is altijd bijzonder om een componist zijn eigen werk te zien dirigeren. John Adams maakte er zaterdag echter een wel heel uitzonderlijke belevenis van, binnenkort ook nog via radio en televisie. Het is duidelijk dat Adams, zonder zich al te veel aan te trekken van conventies of keurslijven, gewoon de muziek componeert die hij zelf lekker vindt. Tijdens het dirigeren staat hij volop te genieten van zijn eigen noten, maar hij werkt zich ook het vuur uit de sloffen om zijn enthousiasme op het publiek over te brengen. Gezien de juichende ontvangst lukt dat hem prima.

Adams was de componist die begin jaren tachtig het soms wat statische idioom van het minimalisme letterlijk weer in beweging zette. Met dezelfde technieken maakte hij een muziek waarin ruimte was voor de dramatische ontwikkelingen die de muziek uit de klassieke symfonische traditie kenmerkt. Het resulteerde onder meer in de succesvolle opera's Nixon in China (1987) en Death of Klinghoffer (1991). Volgend jaar komt de Nederlandse Opera met zijn Doctor Atomic (2005).

In het vroegere Harmonium (1980-81) voor koor en orkest, dat zaterdag klonk, is al veel te horen dat naar die werken vooruitwijst. Vooral de schrijfwijze voor koor, met soms duidelijke tekstdeclamatie, en soms meer instrumentaal gedachte passages vol minimalistische herhalingen, is hier een voorbeeld van. Dat Adams wel de meest enthousiaste, maar niet ook de beste dirigent van eigen werk is, bleek uit de soms wat overstemde koordelen. Toch was het Groot Omroepkoor over het algemeen uitstekend.

Voor het eerst in Nederland klonk The Dharma at Big Sur (2003), een concert voor zessnarige elektrische viool en orkest. Het bleek een loom, dromerig concert, met een solopartij vol hypersentimentele snikken en glissandi. Hoewel de muziek als geheel soms wat saai werd, speelde violiste Leila Josefowicz met extatisch golvende bewegingen, alsof haar leven ervan afhing. Niet helemaal duidelijk was waarom dit nou op een elektrische viool moest - van vervorming werd niet of nauwelijks gebruikgemaakt - het zou het ook prima doen als altvioolconcert.

Concert: Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor o.l.v. John Adams, met Leila Josefowicz, viool. Gehoord: 22/4 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 25/4 20 uur; Nederland 3: 22/5 24 uur.
    • Jochem Valkenburg