We gaan steeds meer op Amerikanen lijken

Het wordt jongeren heel gemakkelijk gemaakt een lening aan te gaan. Maar niet iedere lening is een goede investering. De voor- en nadelen van achteraf betalen.

25

Voor jongeren is lenen de gewoonste zaak van de wereld. Eigenlijk zien ze nauwelijks verschil meer tussen lenen en sparen. In het eerste geval betaal je achteraf, in het tweede geval vooraf. 'Vooraf betalen' betekent dat je behoeften niet onmiddellijk bevredigd worden. Waarom zou je jezelf dat aandoen als het niet nodig is? Dat 'achteraf betalen' altijd duurder is, is een gegeven waarbij veel jongeren niet stil staan. Uit onderzoek van het Nibud (nationaal instituut voor budgetvoorlichting) en de Universiteit Wageningen blijkt dat de helft van de twintigers ergens een lening heeft, hypotheken op huizen niet meegeteld. Zij hebben een totaal andere mentaliteit dan hun ouders en grootouders. De schaamte die de oudere generaties voelen als zij op de pof moeten leven, is jongeren vreemd.

'Eigenlijk gaan we steeds meer op Amerikanen lijken', zegt Gabriella Bettonville van het Nibud. 'We gaan het vanzelfsprekend vinden alles met geleend geld te financieren. En dat wordt ons ook wel heel gemakkelijk gemaakt.'

Bij jongeren begint dat zodra ze gaan studeren. Dan sluiten ze niet alleen een lening af bij de IBgroep, die de studiefinanciering regelt, maar vanaf dat moment gaan ze ook rood staan bij de bank. Banken moedigen dat aan. Zodra iemand gaat studeren, biedt de bank ongevraagd een krediet van zo'n 1.000 euro aan. Op het moment dat iemand zijn eerste baan heeft, gaat dat krediet omhoog. Daarvan hoef je natuurlijk geen gebruik te maken, maar het is verleidelijk om het wel te doen. Je beschikt opeens over een paar duizend euro extra zonder dat je er een officiële lening voor hoeft af te sluiten. Slim is dat niet. 'Rood staan is een heel dure vorm van lenen, want je betaalt veel rente', zegt Bettonville van het Nibud. 'Als je iets moet aanschaffen waarvoor je het geld niet hebt, kun je beter een persoonlijke lening afsluiten.' Het voordeel daarvan is niet alleen de lagere rente, maar ook de termijn. Je moet de lening in een vooraf vastgestelde periode aflossen, dus je komt er ook weer vanaf.

Het Nibud vindt het zorgwekkend dat jongeren op grote schaal lenen. De groep jongeren die aanklopt bij de schuldhulpverlening neemt elk jaar toe. Schuldhulpverleners, meestal gemeenteambtenaren, helpen mensen beter zicht te krijgen op hun financiën en proberen betalingsregelingen te treffen met de schuldeisers. In het ergste geval kunnen mensen met schulden een beroep doen op de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen). Dat is een manier om na drie magere jaren weer met een schone lei te beginnen.

Dat betekent echter niet dat lenen in alle gevallen tot problemen leidt. 'Nee hoor', zegt Bettonville, 'In de meeste gevallen gaat het goed. Als je het maar verstandig doet en van tevoren goed uitrekent of je de lening wel kunt aflossen.' Maar omgekeerd lenen - dus eerst ouderwets sparen en dan pas je geld gaan uitgeven - is hoe dan ook verstandiger. Lenen kost sowieso geld, levert sparen uiteindelijk geld op. Ook al is de rente nog zo laag.

Tips

1Leen voor dingen waaraan u op de lange termijn iets hebt. Lenen voor een studie is een goede investering. Net als lenen voor de auto voor het werk. Lenen voor een vakantie is bijvoorbeeld niet verstandig.

2De looptijd van de lening moet niet langer zijn dan de levensduur van het product waarvoor geleend wordt. Sluit geen lening van 20 jaar af om een nieuwe auto te kopen, dan ben je nog aan het aflossen terwijl de auto niet meer door de APK komt.

3Overschat uw financiële draagkracht niet en overschat evenmin het gemak waarmee de lening zal kunnen worden afgelost. Het inkomen van wie rond de 25 is, zal beslist stijgen, maar meestal minder snel dan verwacht.

45

Veertigers hebben van hun ouders geleerd dat lenen niet verstandig is. Die wijze les van vroeger zit diep. Want hoewel de leen-aversie van veertigers niet zo groot is als die van hun ouders, hebben ze vaak toch moeite met lenen. Uit onderzoek is gebleken dat in de leeftijdscategorie 40 tot 49 jaar bijna een op de vijf mensen zegt dat ze liever minder hadden geleend. Toch is een lening soms onvermijdelijk, want veertigers hebben meestal hoge financiële lasten. Zij zijn de hypotheek op hun huis nog aan het aflossen en hebben tieners die elke maand een forse aanslag op het gezinsbudget doen. Deze kinderen hebben een onverzadigbare eetlust, ze groeien in hoog tempo uit hun merkkleding en ze volgen dure opleidingen. Als in een en dezelfde week de wasmachine het begeeft én het dak begint te lekken, zit er vaak niets anders op dan een lening af te sluiten. Bij acute geldproblemen ontbreekt de tijd daarvoor, maar eigenlijk zou een lener-in-spe eerst even moeten oefenen. 'Bereken of je financiële ruimte hebt om een lening af te betalen en probeer dat vervolgens ook een paar maanden te doen', zegt Gabriël la Bettonville van het Nibud. 'Zet dat geld gewoon opzij. Als dat niet lukt, kun je ook niet lenen. Zo simpel is het.' Wie deze persoonlijke 'leentest' doorstaat, kan het best bij de bank aankloppen voor een persoonlijke lening. Vooral voor mensen die huiverig zijn om te lenen is dit een acceptabele vorm. De rente en de looptijd staan vast, dus je weet precies waar je aan toe bent. Wel is het raadzaam het rentepercentage kritisch te bekijken. Aanbieders van financiële producten adverteren vaak met een laag rentepercentage. Daar staat dan tegenover dat de looptijd van de lening extra lang is. Dat klinkt aantrekkelijker dan het is. Wie kiest voor een extra lange looptijd, loopt het risico dat hij nog aan die lening vast zit, terwijl het product waarom het ging al lang versleten is. Ook zijn rentepercentages in advertenties soms laag, omdat de aanbieder er vanuit gaat dat de rente op de lening fiscaal aftrekbaar is. Dat geldt echter alleen als de lening wordt gebruikt voor aankoop, onderhoud of verbetering van een eigen huis.