Tv-gids half op papier, half op het web

Nederlandse tv-gidsen hebben last van de opkomst van internet. Daarom richten ze zich steeds meer op andere zaken dan televisie.

Zo op het eerste gezicht heeft de deze week gelanceerde vernieuwde VPRO Gids een klassieke restyling doorgemaakt: het formaat is wat groter en de indeling is veranderd. 'Maar dit is slechts de helft van de gids', legt hoofdredacteur Hans van Dalfsen uit. 'De andere helft bevindt zich op internet. Het programma-aanbod is tegenwoordig zo groot dat het niet meer allemaal op papier past. En dat zal in de toekomst, met een groter aanbod van digitale televisiezenders, nog veel meer het geval zijn.'

Net zoals bij alle gedrukte media doet de opmars van internet zich in de wereld van de tv-gids flink gelden. De afgelopen vijf jaar liep de oplage van de meeste gidsen terug (zie tabel). Steeds meer mensen halen hun programmagegevens van websites, of van het wat meer ouderwetse medium teletekst.

Om zo veel mogelijk consumenten aan de titel te binden, besloot de VPRO een belangrijk deel van zijn gids via internet gratis beschikbaar te maken, zegt Van Dalfsen. 'Dat wordt gefinancierd vanuit de abonnementsgelden van de papieren gids. Ik kan me voorstellen dat mensen die daarvoor betalen het vreemd vinden dat we nu een gedeelte van de inhoud voor niks weggeven. Toch denk ik dat veel lezers de VPRO Gids niet alleen hebben voor de programmagegevens, maar ook voor de artikelen die erin staan. Voor hen willen we een blad blijven maken dat boeit, als is het misschien niet volledig meer.'

Van Dalfsen sluit echter niet uit dat er in de toekomst andere abonnementsvormen ontstaan, bijvoorbeeld voor een digitale editie van de gids. 'Ook denken we erover na om de gidsfunctie die we vervullen verder uit te breiden. Mensen vinden het misschien ook prettig als ze kunnen lezen wat de VPRO vindt van bepaalde boeken of cd's.'

Veronica Magazine, met ruim een miljoen gedrukte exemplaren de grootste tv-gids van Nederland, neemt zijn lezers al langer bij de hand op andere gebieden dan televisie, zegt hoofdredacteur Peter Contant. 'Wij gaan met onze tijd mee. We schrijven niet alleen over wat er op televisie te zien is, maar ook over muziek, showbizz, games, dvd's en trends. Dat kom je niet allemaal tegen bij internetgidsen. Onze ervaring is dat mensen het prettig vinden om iets in hun handen te houden.'

Lezers blijven gemiddeld tien jaar geabonneerd op zijn blad, weet Contant uit onderzoek. 'De meeste mensen stromen in als ze een jaar of dertig zijn. Jongeren zijn moeilijker te verleiden tot een abonnement. Ik zie dat ook aan mijn eigen zoon van veertien. Die doet alles via internet en zijn mobiel. Die leeftijdsgroep proberen we nu te bedienen door meer te schrijven over games, gadgets en nieuwe toepassingen voor mobiele telefoons.'

Ook bij Vara TV Magazine bestaat het publiek bepaald niet alleen uit 'bejaarde sociaal-democraten' zegt hoofdredacteur Daan Dijksman. 'De journalistieke koers die we varen spreekt kennelijk nog steeds nieuwe, jongere, hoger opgeleide lezers aan.' Zo heeft de gids deze week een interview van vier pagina's met de hoofdredacteur van de Volkskrant.

Het is een wonder dat mensen de afgelopen jaren überhaupt nog een abonnement op een Hilversumse gids namen, zegt Dijksman. 'Vanwege de sfeer van verval en ondergang die rondom de publieke omroep hangt. Er waren wel flitsender clubs om bij te horen.'

Nu de economie weer wat in de lift zit, hoopt hij op een nieuwe aanwas van lezers. Over de vrijgave van de volledige programmagegevens, waarvoor onder andere De Telegraaf al jaren strijdt, maakt hij zich geen zorgen. 'In het buitenland hebben de weekendkranten al gegevens voor een hele week, maar bestaan de tv-gidsen nog gewoon. Het valt voor kranten ook niet mee. Gidsen zijn al erg goedkoop, dus eventuele nieuwkomers moeten met een wel heel lage prijs komen. En willen kranten nu echt al dat papier met programmagegevens gaan bedrukken? Daar stonden eerst andere dingen.'

Bij De Telegraaf houdt de discussie over de programmagegevens de gemoederen eigenlijk al niet meer bezig, zegt directeur algemene zaken Ton Boerma van de uitgever. 'We zijn na acht jaar zo'n beetje uitgeprocedeerd. Er ligt nu weer een wetsvoorstel in de Tweede Kamer, maar de behandeling daarvan volgen we niet met spanning, maar routine. Zo'n dossier kan opeens los komen, maar tot die tijd denken wij er niet meer over na. Dat is verspilde energie'