Minderheden moeten zelf negatief imago bestrijden

Hoogleraar Sociale Cohesie en Transnationale Vraagstukken aan de universiteit van Tilburg. Vandaag spreekt hij over de rol van de media tijdens het debat 'Verscherpen of Verbinden' in Utrecht.

'Wij hebben het weer gedaan', heb ik de afgelopen jaren menig journalist verongelijkt horen roepen als de pers werd verweten te hebben bijgedragen aan het negatieve beeld van etnische minderheden. Is deze aantijging terecht?

Ten dele. Het is waar dat mediaredacties selecties maken uit het nieuwsaanbod, beelden construeren en waarderingen van groepen mensen bepalen.

Maar toch zijn zij niet de belangrijkste veroorzakers van de negatieve beeldvorming rondom etnische minderheden. Deze wordt veroorzaakt door de minderheden zelf. Zij dragen op twee manieren bij aan het negatieve imago dat hen achtervolgt.

Ten eerste heerst er binnen die groepen het een en ander dat voor discussie vatbaar is. Zaken als werkloosheid, armoede, criminaliteit, schooluitval en huiselijk geweld, gezondheidsvraagstukken en zelfdoding verdienen de aandacht. Niet alleen van de media en politici, maar vooral van de minderheden zelf.

Omwille van de morele verantwoordelijkheid en de effectiviteit van de maatregelen dienen deze groepen dit soort vraagstukken in de eerste plaats zelf te adresseren. Dat dit onvoldoende plaatsvindt, hangt samen met een tweede probleem. Minderheden kunnen hun zelfbeeld slecht medebepalen doordat ze gebrek hebben aan een 'hoger intellectueel kader'. Door een gebrek hieraan missen etnische minderheden kennis van de materie, het intellectuele gezag en de toegang tot de media om adequaat te participeren in het publieke debat. Dat is zonde, het maakt namelijk voor de beeldvorming wel wat uit of een onderzoek wordt verricht door een lid van de groep zelf of door een buitenstander.

Om deze reden is het van groot belang dat zo'n intellectueel kader voor etnische groepen in rap tempo wordt versterkt. De beleidsmatige obsessie met vraagstukken aan de onderkant van de samenleving gaat voorbij aan de noodzaak om ook de bovenkant van de emanciperende etnische groepen te versterken. Alleen zo kunnen deze minderheden de hun toegeschoven verantwoordelijkheid waarmaken om vraagstukken in eigen kring te adresseren. En alleen zo kunnen zij als volwaardige partners fungeren in het publieke debat over de multiculturele samenleving. Door het geringe vermogen om orde op zaken te stellen binnen de eigen groep, zijn de etnische groepen onvoldoende in staat om negatieve beelden te corrigeren. De sociale zwakte maakt hen zodoende politiek weerloos. Zolang deze groepen niet adequaat zijn toegerust om in hogere regionen van de samenleving te participeren, zullen zij een prooi blijven van beeldproducenten.

    • Ruben Gowricharn