'Laat de kiezer maar zien dat het CDA worstelt'

Het kabinet neemt maatregelen om de koopkracht te verbeteren. 'Als de CDA-ministers dit niet voor elkaar hadden gekregen, had de partij uit het kabinet moeten stappen.'

Er wringt iets in het CDA, zegt voorzitter Bart Krol van het CDA-Utrecht. Met premier Balkenende als lijsttrekker moet het CDA in 2007 een goed verkiezingsresultaat behalen. Maar je ziet dat het niet lukt. 'Hij is het gezicht van een impopulair kabinet én politiek leider van het CDA. Dat zit elkaar in de weg.'

Dit is het dilemma voor het CDA, zeggen een paar voorzitters met Krol. Het imago van het CDA zit bijna vast aan het imago van het kabinet-Balkenende II. De premier, tevens politiek leider van het CDA, zal niet snel afstand nemen van het kabinetsbeleid. Voorzitter Peter van Heeswijk (Noord-Brabant) heeft zich daarom 'de afgelopen tijd nogal gestoord' aan de suggestie van de premier om het kabinetsbeleid tot inzet van de verkiezingen van 2007 te maken. 'Zonder de achterban, laat staan de kiezer gehoord te hebben, gaat het al over het kabinet-Balkenende III. Het CDA is een brede volkspartij, waar ook ideeën leven die in een kabinet met de VVD minder aan bod komen. Ideeën over solidariteit bijvoorbeeld, of over armoede.' En de eenheid die de partijtop koste wat het kost wil uitstralen, bevalt Van Heeswijk evenmin. 'Laat de kiezer maar zien: in alle eerlijkheid, wij worstelen óók.'

Van de twaalf regionale afdelingsvoorzitters van het CDA willen er negen over hun partij praten. Drie kunnen of willen niet.

De partijtop kwam kort na de verkiezingen na intern beraad tot de conclusie dat het kabinetsbeleid deugt, maar dat de presentatie beter kan. Het CDA moet beter uitleggen waar alle moeilijke maatregelen goed voor waren. Volstrekt onvoldoende, vinden vrijwel alle andere regionale voorzitters. Alleen voorzitter Arnoud Rodenburg (Zuid-Holland) schaart zich achter de visie van het kabinet. 'Er is onrust in de partij ontstaan, nu de PvdA als een komeet omhoog schiet. Ik vind nog steeds: dit kabinet helpt mensen aan het werk, dat is heel sociaal beleid.'

De andere voorzitters zijn minder tevreden. Ook zij hebben sinds 7 maart de onrust in de afdelingen zien groeien. Wij hebben hard gewerkt, maar we zijn afgerekend op de populariteit van het kabinet, zeggen ze. Het CDA verloor bij de raadsverkiezingen 296 raadszetels.

Voorzitter Bart Krol (Utrecht) werd sinds 7 maart regelmatig door lokale afdelingen gebeld. 'Krol', zeiden die vaak, 'ik hoop dat je in de partij eens flink aan de bel gaat rammelen'.' Het valt hem op dat de onrust groot is in gemeenten waar het CDA verloren heeft. In sommige gemeenten, zoals in de stad Utrecht, wist het CDA het verlies te beperken of zelfs een kleine winst te behalen. 'Dat waren gemeenten waar lokale CDA'ers erg zichtbaar en geliefd zijn. In het geheel geldt: het kabinet is niet populair en daar worden de afdelingen voor gestraft.'

Vorige week maandag spraken de regionale voorzitters met Balkenende. De kabinetsleden moesten een 'socialer gezicht' tonen, zeiden ze. Alleen maar 'beter communiceren' is onvoldoende, de kiezer moet het verschil zien tussen CDA en VVD. Het bestuur nam de wens van de afdelingsvoorzitters over. Minister De Geus (Sociale Zaken) moest laten zien waar het CDA voor staat - opkomen voor mensen die het moeilijk hebben. De Geus moest met minister Zalm (Financiën, VVD) praten over compensatie voor groepen die door het zorgstelsel onverwacht koopkracht zouden verliezen, zoals gepensioneerde ambtenaren.

Het heeft gewerkt, constateert de Gelderse afdelingsvoorzitter Paul Peters tevreden. Gisteren maakte het kabinet afspraken voor de reparatie van de koopkracht. 'Het kabinet en de Tweede-Kamerfractie moesten coûte que coûte wat doen aan de onbedoelde effecten van het nieuwe zorgstelsel. Dat was onze opdracht.' Desnoods zou het CDA zich moeten 'beraden' op het voortbestaan van het kabinet-Balkenende II, zegt Peters. 'Het CDA moest een grens trekken. Als de VVD 'nee' tegen De Geus had gezegd, had het CDA het kabinet moeten opblazen.' Zijn Overijsselse collega Houben: 'Wij hadden het tegenover de achterban niet langer kunnen uitleggen dat een lastenverlichting voor het bedrijfsleven wél door zou gaan en een reparatie van de koopkracht niet.'

Bart Krol (Utrecht) is blij met de toezegging van het kabinet. Maar het zal niet voldoende zijn, zegt hij. 'Ik geloof niet zo in instant gratification als enige oplossing. Het CDA zal een les moeten leren van de afdelingen die wél goed gescoord hebben. Uitleggen van beleid, wat de partijtop wil, is prima. Maar beter luisteren naar de achterban is ook communiceren.'

Communicatie, beaamt zijn Overijsselse collega Houben, 'is meer dan alleen zeggen dat de kiezer het niet begrepen heeft'. 'CDA-bewindslieden praten van binnen naar buiten, ze denken vanuit de dossiers. Ze zouden wat meer boven de materie moeten staan.' Houben vat het maatschappijbeeld van het CDA samen: Ten eerste: de mens staat centraal. Ten tweede: mensen zijn verbonden met elkaar. 'Dat eerste beeld zie ik wel terug in het kabinetsbeleid. Maar die verbondenheid, dat wil ik meer horen.'

    • Guus Valk