Het eerste salaris is meer dan geld alleen

In de eerste fase is het beter geld uit te geven aan deskundig advies dan te investeren in een financieel product. Pas later is het raadzaam geld gewoon uit te durven geven.

25

De eerste baan - en meer specifiek de storting van het eerste salaris - is na de studie het begin van een bijzondere periode. De belangrijke uitgaven worden nu wonen en vervoer. De woonlasten stijgen omdat de studentenkamer verlaten wordt en men zelfstandig of groter gaat wonen. Ook vervoer is een substantiële uitgave. Het bezit van een relatief goedkope auto - volgens het Nibud (nationaal instituut voor budgetvoorlichting) kost deze toch nog minimaal 377 euro per maand - neemt een flinke hap uit het budget.

Financiële aanbieders zijn erg geïnteresseerd in de young professional. De werkende jongere gaat immers al snel meer verdienen, meer uitgeven, misschien een huis kopen met hypotheek en alle noodzakelijke verzekeringen. Al met al een interessante partij voor banken en verzekeraars. Omgekeerd lijkt de keuze voor een bank minder bewust. En dat is vreemd, want vaak blijven we ons hele leven bij de bank. Uit onderzoek van het bureau Motivaction, uit 2004, blijkt dat de helft van de consumenten dezelfde bank heeft als de ouders. Toch is dit niet het vaakst genoemde criterium dat doorslaggevend is voor de keuze van een financiële dienstverlener: men kiest vaker op basis van een bepaald product dat de bank biedt (35 procent). Al zijn de verschillen klein in vergelijking met het ouders-criterium (25 procent) en de aanwezigheid van een filiaal in de buurt (22 procent).

Toegegeven, het kiezen van een bank is niet van levensbelang. Maar door rekening te houden met de eigen wensen wordt veel ergernis voorkomen. Denk maar aan de mogelijkheden van internetbankieren, spaartarieven en kredietmogelijkheden. In die laatste categorie zijn de mogelijkheden voor rood staan bij een bank tegen een laag tarief het ontdekken waard.

Beoordeel ook de geboden creditcard op zijn merites. Belangrijker dan de aangeboden gadgets is bijvoorbeeld de kredietlimiet van de kaart. Het is bijzonder lastig als de kaart op vakantie na het betalen van de borg voor de huurauto en van de hotelkamer zijn limiet heeft bereikt.

Bewustwording van de financiële wensen en eisen in deze periode zijn belangrijk. Samen met de eerste rekeningafschriften valt ook de informatie over risico's als pensioengaten en arbeidsongeschiktheid in de brievenbus. Financiële aanbieders wijzen de klant graag op de risico's. Niet onbelangrijk, maar een kritische blik op het productaanbod blijft noodzakelijk. Zeker omdat het in deze fase vaak beter is geld uit te geven aan deskundig advies dan het te investeren in financiële producten. Denk daarbij bijvoorbeeld aan advies van een notaris voor samenwoners om er voor te zorgen dat een van de partners niet berooid achterblijft bij een onverwacht overlijden.

Gezond verstand helpt bij het stellen van prioriteiten op het gebied van de persoonlijke financiën. Pensioenopbouw heeft vooralsnog geen voorrang. De tijd werkt nu nog in uw voordeel - stap dus niet snel in een verzekeringsproduct voor zaken die ook door sparen en beleggen op lange termijn kunnen worden gedekt.

Ten slotte kan de bank een aantrekkelijke bron van informatie zijn voor wie overweegt een eigen bedrijf te starten. Veel informatie voor het beginnen van een eigen zaak is gratis verkrijgbaar. Zo helpen banken bij het opstellen van een businessplan (onder andere de Rabobank), worden seminars georganiseerd voor jonge ondernemers (ING en ABN Amro) en zijn er pakketten speciaaal voor starters (SNS Bank). Bijna alle financiële aanbieders hebben aantrekkelijke tarieven voor betaalmogelijkheden en verzekeringen die het ondernemen aantrekkelijk maken.

45

Het is opmerkelijk hoe snel de papieren rompslomp van onze financiën in omvang kan toenemen. Onze huizen staan vol, onder andere met mappen vol bank- en verzekeringspapieren. Een periodieke kritische beschouwing van onze geldzaken kan voor rust in het hoofd zorgen. Zeker het uitgavenpatroon zorgt voor een flinke papierstroom. Vaak is in de loop der jaren een flink arsenaal aan verschillende rekeningen opgebouwd. Niet alleen betaalrekeningen, maar ook rekeningen die horen bij de hypotheek, spaarloonregeling of spaarrekening en beleggingsrekening. En vergeet ook kinderspaarrekeningen en rekeningen van klantenkaarten niet. Hebben we het allemaal nodig? Nee? Dan is het tijd de rekeningen die niet worden gebruikt, vandaag nog op te zeggen. Vervolgens is de vraag of we wel zo vaak afschriften willen zien van de rekeningen die overblijven. Breng de frequentie terug en bekijk de overzichten zo mogelijk online.

Werp ook een kritische blik op het arsenaal aan creditcards en klantenkaarten. En ga niet te snel in op de vele aanbiedingen voor extra (klanten) kaarten. Wilt u meer kunnen uitgeven, verhoog dan liever de limiet. Met elke nieuwe pas stijgt bovendien het risico en de toestanden bij verlies of diefstal. Kies alleen voor klantenkaarten en nog meer creditcards als het iets extra's oplevert. Wat dat kan zijn, is heel persoonlijk. In de Verenigde Staten is het gebruikelijk klanten te belonen voor het geld dat ze met de creditcard uitgeven en Nederland kent de eerste voorzichtige initiatieven op dit gebied. Zo leveren betalingen binnen en buiten de Bijenkorf punten op waarmee in het warenhuis betaald kan worden. Van een andere orde is de Visa Greencard. Wie afrekent met deze creditcard compenseert de CO² uitstoot die door de aankoop is vrijgekomen, met de aanplant van bomen die de uitstoot uit de lucht filteren.

Nadeel van alle kaarten is dat al snel het overzicht ontbreekt van de uitstaande betalingen. Zelfs al komt er maandelijks een riant salaris binnen, dan kan een groot deel daarvan verdwijnen aan aflossing en rente van uitstaande betalingen. (Niet vreemd, uit onderzoek blijkt dat we veel meer uitgeven als we met plastic betalen dan met contant geld. In 2004 werd volgens het CBS (centraal bureau voor de statistiek) 28 procent van het totale bedrag dat we leenden verstrekt in de vorm van creditcard-krediet. In 1998 was dit nog 13 procent.) Soms is de ratio tussen lenen en uitgeven daarbij tijdelijk uit balans. Kredietverstrekkers gebruiken doorgaans de verhouding tussen de uitstaande schulden en het maandelijkse inkomen bij de beoordeling van de financiële gezondheid. Zelf kunt u een dergelijke ratio natuurlijk ook toepassen. Neem hiervoor het maandelijkse netto-inkomen inclusief alimentatie, bonussen en andere inkomsten. Van toelagen die u jaarlijks krijgt, neemt u een twaalfde deel. Inventariseer vervolgens uw maandelijkse aflossing van persoonlijke leningen, autofinanciering, creditcardafbetaling-betaalkrediet en het minimale aflossingsbedrag van de vaste klantenkaart. Ook een belastingschuld valt hieronder.

Door het totaal van de maandelijkse aflossingen te delen door het bedrag dat u maandelijks netto aan inkomsten heeft en het getal met honderd te vermenigvuldigen ziet u de schuld/inkomensverhouding in procenten. Hoe lager de uitkomst hoe gezonder de financiële situatie. 20 procent is volgens professionals een veilige marge. Is het percentage veel hoger, dan is de oplossing: verhogen van inkomen of drastisch terugbrengen van schulden.

Misschien nog wel het meest waardevolle bezit is gemoedsrust. En dat zou in het uitgavenpatroon voorrang moeten hebben op materiële zaken. Zijn de financiële risico's van overlijden, werkeloosheid en ziekte voor u en uw gezin afgedekt? Stel prioriteiten en wees reëel: niet elk risico kan worden afgedekt door geld opzij te zetten of te beleggen. Zo is het beter 50 euro te investeren in rookmelders dan dat bedrag op de spaarrekening van de kinderen te storten.

65

Na pensionering begint in theorie een rustiger fase van het leven. In de praktijk wordt er meer uitgegeven. Houd er rekening mee dat die laatste fase niet per se kort hoeft te zijn. Steeds meer mensen worden honderd. Sinds 1953 is het aantal 100-plussers met een factor 30 toegenomen. Dit betekent dat voor een toenemend aantal 65-jarigen nog zo'n 35 levensjaren kunnen resteren waarin ze hun huidige levensstijl in stand willen houden. Opvallend genoeg richten veel financiële producten zich in deze levensfase op het inzetten van vermogen voor anderen. Bijvoorbeeld door het te schenken aan kinderen of charitatieve instellingen. Dat is ook belangrijk, maar denk in de eerste instantie aan uzelf. Investeer in uw gezondheid, onder andere door het afsluiten van een comfortabele ziektekostendekking - ook als u nog gezond bent. Bijverzekeren kan lastig zijn als er eenmaal gezondheidsklachten zijn. Investeer vooral ook in het verbeteren van kwaliteit en comfort in uw omgeving. Denk aan het levensloopbestendig maken van uw huis, door bijvoorbeeld het laten plaatsen van bredere trappen. Of plaats een moderne cv-installatie. Houd er rekening mee dat kredietverleners leeftijd als een risicofactor zien. Klantenkaarten en afbetalingsregelingen stellen soms een leeftijdslimiet.

Blijf kritisch. Als de uitvaartverzekering een verhoging van de polis voorlegt, laat u dan niet afleiden door marketingpraat, maar beoordeel de feiten. Is een verhoging echt nodig, of is al sprake van indexatie. Een begrafenis of crematie is kostbaar, maar zet met behulp van de via internet beschikbare informatie eens op een rij wat uw laatste wens bij benadering zou kosten. Zorg in ieder geval dat er na uw overlijden contant geld beschikbaar is voor uw nabestaanden om de eerste zaken te regelen.

Voor wie over enig vermogen beschikt, kan het schenken van een deel daarvan aan de kinderen aantrekkelijk zijn. Nu is schenken aantrekkelijker dan vererving naar uw naasten na uw overlijden. Het tarief van de schenkingen en successierecht is gelijk, maar het progressieve karakter ervan maakt dat door langzaam en gestaag te schenken de bedragen onder de vrijstellingsdrempel blijven. De ontvanger betaalt dan weinig tot geen belasting.

Voorkom evenwel dat u het licht uitdoet voor het feest over is. Veel mensen beginnen met schenken terwijl het geld nog niet gemist kan worden. Schenken onder schuldigerkenning kan dan een mogelijkheid zijn. Het gaat hierbij om een schenking op papier vastgelegd in een notariële akte. De kinderen krijgen een vordering op hun ouders, die pas opeisbaar is bij overlijden van de ouders. De ouders betalen de kinderen jaarlijks een zakelijke rente over de vordering. Na overlijden van de ouders krijgen de kinderen het geld, dat als het ware is gereserveerd, successierecht-vrij uit de erfenis. De voordelen zijn evident, er hoeven nu geen middelen vrijgemaakt te worden om de schenkingen te doen. Overigens is dit ook een oplossing als het vermogen nog vast zit in geld of aandelen.

Houd wel rekening met de fiscale gevolgen van de schenking. De vordering van de kinderen op de ouders is bij de kinderen belast voor de inkomstenbelasting in box 3 tegen 1,2 procent en voor de ouders vermindert het schuldig erkende bedrag het vermogen in box 3 voor de inkomstenbelasting.

Als u charitatieve doelen steunt, laat dan in een notariële akte vastleggen dat er minimaal vijf jaar achtereen een bedrag wordt geschonken. Bij deze opzet geldt geen drempelbedrag en is de schenking volledig aftrekbaar. Vaak neemt het goede doel de kosten voor het opstellen van zo'n notariële akte voor zijn rekening.

    • Cleo Scheerboom