Grotere rol voor leken bepleit in rechtbank

De Nederlandse rechtspraak moet ruimte bieden aan burgerforums en andere vormen van lekeninbreng.

Dat zegt Theo de Roos, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Tilburg in een vraaggesprek met deze krant. Nu is die rechtspraak, aldus De Roos, 'puur professioneel', wat zou leiden tot een 'koppig gebrek aan openheid' en 'een introverte rechterlijke macht die zich in zijn schuttersputje afschermt van de boze buitenwereld'.

Als voorbeeld van hoe burgers kunnen meedenken, noemt De Roos een experiment van Het Nieuwsblad van het Noorden in samenwerking met de rechtenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen. 'Deelnemende burgers werden voorgelicht over een strafzaak en konden zelf een oordeel uitspreken. Hun vonnissen stemden verrassend overeen met die van professionele rechters. Mits goed geïnformeerd, komen leken helemaal niet op veel hogere straffen uit.'

Zulke burgerpanels zouden er meer moeten komen, meent De Roos, ook al omdat ze 'het wantrouwen bij de rechterlijke macht voor lekeninbreng kunnen wegnemen'.

Op verzoek van minister Donner (Justitie, CDA) schrijft De Roos een advies over juryrechtspraak. De kwestie is door Tweede-Kamerlid Joost Eerdmans (LPF) tot politiek thema gemaakt. De overgrote meerderheid van de Nederlandse rechters moet daar niets van hebben, volgens De Roos vooral op basis van 'vooroordelen'. 'Een rechtbankpresident zei me dat 95 procent van de Nederlandse rechters gekant was tegen welke lekeninbreng dan ook.'

De Roos bepleit een strafrechtuitoefening 'met een open mind'. 'Laat merken dat je van de fouten in zaken als de Schiedammer parkmoord wat geleerd hebt. Wees creatief, draag bij aan die openheid en helderheid die het publieke wantrouwen in het rechtssysteem moeten terugdringen.'

De Roos: 'Betrek leken bij de rechtspraak. Leg beter uit. En leer juristen in opleiding open staan voor signalen vanuit de maatschappij én voor het kritisch filteren van die signalen. Heilzame afscherming van democratische controle kan zich tegen het systeem keren als het rechters ontbreekt aan voeling met wat er leeft in de maatschappij.'

wetenschap: pagina 43

    • Dirk van Delft