'Geef probleemjongeren nieuwe moraliteit'

De Nederlandse overheid moet jeugdbendes net zo behandelen als marihuana. Dat zegt Aqeela Sherrills, die tussen de gangs in Los Angeles bemiddelde.

Aqeela Sherrills (Foto Maurice Boyer, NRC Handelsblad) bemiddelde tussen gangs jeugdbendes in Los Angeles. vredestichter Aqeela Sherrills Foto NRC H'Blad, Maurice Boyer 060421 Boyer, Maurice

Vorig jaar had Aqeela Sherrills een kort onderhoud met CDA-burgemeester Wim Deetman van Den Haag, de stad waar in 1988 de eerste Nederlandse jeugdbende naar Amerikaans model werd opgericht: de Criminal Undaground Crips. Ook nu nog wordt in Den Haag op een aantal locaties het straatbeeld bepaald door jongeren die zich in gedrag en uiterlijk sterk aangetrokken voelen tot de Amerikaanse gangcultuur. De 36-jarige Sherrills, zelf voormalig lid van de Crips-gang in zijn wijk Watts in Los Angeles, bood de burgemeester aan zijn kennis over gangs en straatjongeren met hem te delen. Volgens Sherrills verliep het korte gesprek met Deetman 'zoals ontmoetingen met politici altijd verlopen. Hij zei dat hij het erg interessant vond en ik heb er daarna nooit meer iets over gehoord.'

Sherrills is deze week in Nederland om met jongeren uit Amsterdam-West te praten over zijn ervaringen als vredesstichter in de door films, hiphopmuziek en misdaadstatistieken berucht geworden achterstandswijken van Los Angeles, waar de in het blauw gestoken leden van de Crips-gang en de rood geklede Bloods sinds 1972 in een bloedige onderlinge strijd zijn verwikkeld. Die strijd heeft inmiddels aan meer dan tienduizend mensen het leven gekost. Het was Sherrills die voor het eerst de partijen in wat hij betitelt als 'een burgeroorlog' tot elkaar bracht; in 1992 sloten de Crips en de Bloods in Watts een onderlinge vredesovereenkomst. Sindsdien heeft hij in talloze andere achterstandswijken vredesbesprekingen geleid en reist hij de wereld rond om zijn ervaringen te delen met jongeren en beleidsmakers.

Wat is het belangrijkste advies dat u de burgemeester van Den Haag had willen geven?

Sherrills: 'Dat hij de bendevorming in zijn stad op dezelfde manier zou moeten benaderen als de Nederlandse regering doet met marihuana. Het heeft geen zin om het te bestrijden, daar worden de jongeren die het doelwit zijn alleen maar harder van. Gangs zijn niet de oorzaak van problemen maar een alternatief voor een sterke familieband die bij jongeren in sociaal zwakke situaties vaak ontbreekt. Je hoeft de gangs niet te ontbinden, maar moet proberen om binnen die structuur een nieuwe moraliteit te creëren. Jongeren hebben het er vaak over dat ze leven volgens 'regels van de straat', maar wanneer je ze vraagt wat die regels dan precies zijn, weten ze dat eigenlijk niet.

'In Los Angeles zijn we daar met sleutelfiguren binnen de gangs afspraken over gaan maken. Bijvoorbeeld over hoe je reageert wanneer er een naaste van je vermoord wordt, of iets van je gestolen wordt. Hoe je een conflict kunt oplossen zonder meteen een wapen op te pakken.'

In Nederland geven allochtone jongeren die het criminele pad kiezen vaak als reden dat ze zich geen onderdeel voelen van de gemeenschap en de samenleving als vijandig zien. Wat is de beste manier om hen te benaderen?

'Om te beginnen is het van doorslaggevend belang dat ze door de media en politici niet gedemoniseerd worden, dat zal hun beeld en hun overtuiging dat ze geboren zijn als slachtoffers alleen maar versterken. En zolang ze zichzelf zo zien, hoeven ze geen eigen verantwoordelijkheid te nemen. Of mensen nou door kolonisatie, slavernij of migratie in een land terecht komen waar ze niet tot de heersende klasse behoren, ze zullen het gevoel moeten krijgen dat ze volledig meedoen. Dat ook voor hun gewoontes, talenten en gebruiken plaats en zelfs waardering is binnen de samenleving. Het conflict, de kloof tussen mensen, ontstaat juist wanneer de heersende klasse zegt: 'Jij moet je aan ons aanpassen, want wij hebben de beste cultuur'. Om jongeren te leren rekening te houden met andere mensen en hun talenten op een positieve manier te ontwikkelen, moeten ze eerst leren om zichzelf met nieuwe ogen te bekijken.'

Hoe overtuig je jongeren die niet overtuigd willen worden ervan het positieve pad te kiezen?

'Die kun je niet overtuigen; als je niet geholpen wil worden, houdt het op. Je moet ook niet àlle probleemjongeren willen redden, maar op zoek gaan naar diegenen die er wel voor open staan. In Los Angeles waren dat bijvoorbeeld jongeren die genoeg hadden van al het geweld. Maar er waren ook bendeleden die dachten dat ze financieel profijt konden hebben van de vrede. Er moet altijd iemand beginnen met zich open te stellen. Ik ben in mijn jeugd misbruikt door mijn broer en dat was een belangrijke reden voor de woede en frustratie die ik als bendelid voelde. Nadat ik voor het eerst daarover begon te praten, begonnen andere mensen in mijn omgeving te vertellen dat zij vroeger ook misbruikt waren. Je kunt mensen geen vrijheid schenken. Dat is een langzaam proces waarbij elk individu de wonden uit zijn eigen leven onder ogen moet leren zien.'

Aqeela Sherrills is vanavond gastspreker op de conferentie 'Bloemen en blaffers!', die is georganiseerd door het Europees centrum voor conflictpreventie, in Tivoli, Oude Gracht 245 in Utrecht. Aanvang: 19.00 uur.

    • Saul van Stapele