fiscaliteit

De inspecteur weigert kennis te nemen van bijgesloten informatie bij de aangifte. Waarom? De computer kan er niets mee.

Omstreden handelwijze van de belastingdienst

Ik heb keurig op tijd mijn aangifte inkomstenbelasting ingestuurd. Op één punt twijfel ik. Het gaat om een flinke verzekeringsuitkering voor een bedrijfsongeval. Volgens mij hoef ik over 'smartengeld' geen belasting te betalen. Daarom heb ik dit bedrag niet opgegeven. Omdat ik dat niet echt zeker weet, heb ik in een bijlage bij mijn aangifte de situatie toch maar uitgelegd en een kopie van de verzekeringsopgave bijgevoegd. Deze week kreeg ik die bijlagen terug met een briefje dat de inspecteur er geen kennis van heeft genomen en dat mijn bijlagen niet tot de stukken behoren. Wat moet ik met zo'n botte benadering?

(R.V)

U stuit op een omstreden handelwijze van de belastingdienst. De fiscale praktijk reageert er op drie manieren op. De meeste mensen laten het erbij. Anderen schrijven de fiscus nog een keer aan. Maar er zijn ook mensen die de gemakzucht van de fiscus uitbuiten door welbewust te weinig te betalen.

Eerst even wat achtergrond. Verreweg de meeste aangiften inkomstenbelasting worden elektronisch verzonden. Op papier ingestuurde aangiften, zoals die van u, worden op het belastingkantoor in een elektronische aangifte omgezet. De belastingcomputers distilleren daaruit zonder menselijke tussenkomst de (voorlopige) aanslagen. Vervolgens gaan ze met statistische methoden na of uw aangifte persoonlijke aandacht van een belastingambtenaar vergt, bijvoorbeeld op basis van een risicoanalyse.

Met losse bijlagen kan de computer niets beginnen. In de toelichting bij het aangiftebiljet staat om die reden dat u geen bijlagen kunt meesturen. Daarom krijgt u uw stukken ongelezen terug.

Dat is een omstreden handelwijze. Het Nederlandse belastingsysteem gaat ervan uit dat de inspecteur zelf op basis van alle informatie de aanslag vaststelt. De burger heeft de plicht de fiscus van de nodige gegevens te voorzien, onder meer via het aangiftebiljet.

De wet beschermt u als de inspecteur de informatie verkeerd beoordeelt. De aanslag kan dan niet worden verhoogd. Maar als de fiscus op het verkeerde been staat omdat u onvoldoende, misleidende of foute informatie heeft gegeven, hangt u. De fiscus stuurt dan een navordering, in ernstige gevallen met een (hoge) boete.

In uw geval heeft de fiscus de verstrekte informatie niet willen lezen, laat staan beoordelen. De inspecteur wil met zijn brief toch het recht behouden later alsnog op basis van nadere informatie extra belasting bij u te heffen. Het is een politieke vraag of het netjes is om zo met je burgers om te gaan. Juridisch is de vraag of die nadere informatie echt nieuw is voor de inspecteur, gelet op de gegevens die u hebt opgestuurd. Ja, zegt de inspecteur, uw gegevens kwamen immers niet verder dan de postkamer van het belastingkantoor.

Nee, zeggen de meeste fiscalisten: u hebt uw best gedaan en de belastingdienst is verantwoordelijk voor zijn keuze bijlagen bij aangiftebiljetten ongelezen terug te sturen. In die redenering bent u beschermd tegen toekomstige navorderingen die de inspecteur baseert op informatie die hij had kunnen lezen als hij daar nu de moeite voor had gedaan. Deze breed gedragen visie is nog niet door de Hoge Raad bevestigd. Bewaar in elk geval alle stukken zorgvuldig.

De verzekeringsuitkeringen waar u over spreekt, vormen soms een tegemoetkoming voor gederfd loon. Dan moet u er belasting over betalen. De compensatie voor gederfde levensvreugd is evenwel onbelast. Een verzekeraar maakt dat fiscale verschil doorgaans onvoldoende. Dus uw twijfel is terecht. Dan kunt u het beste opnieuw alle stukken naar de inspecteur sturen met de uitdrukkelijke vraag naar een officieel standpunt van de belastingdienst. De inspecteur is dan tot antwoorden verplicht.

Overigens loopt u het risico dat hij voor hem aan de veilige kant gaat zitten en zekerheidshalve uw uitkering (grotendeels) belast. Mocht u hem te inhalig vinden, dan kunt u altijd de rechter inschakelen. Sommige belastingbetalers misbruiken de gemakzuchtige praktijk van de fiscus. Zij doen heel zuinigjes aangifte maar sturen omvangrijke bijlagen met 'belastende' informatie. Vervolgens bewaren ze de standaardbrief die u ook heeft gekregen.

Een eventuele latere verhoging van de geautomatiseerd opgelegde aanslag betwisten ze met die brief in de hand. De stelling is dat de inspecteur zijn rechten heeft verspeeld door geen kennis te willen nemen van de informatie. Dit laat echter ruimte voor allerhande frauduleuze uitwerkingen.

Aertjan Grotenhuis

De vragenrubriek behandelt om de week fiscale vragen en pensioenvragen.

    • Aertjan Grotenhuis