Einde van een stukje Nederland in Duitsland

Op 6 mei sluit de Nederlandse kazerne in Seedorf. Vandaag is er een reünie. Ongeveer 100.00 Nederlanders hebben in Seedorf gediend. 'We zullen de Nederlanders missen.'

Cavaleristen fietsen rond op de parkeerplaats voor tanks op legerplaats Seedorf. Tienduizenden dienstplichtigen en beroepsmilitairen hebben hier geëxerceerd. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold zeven duitsland kaserne seedorf foto rien zilvold leger landmacht defensie Zilvold, Rien

Eén kinderfiets staat er nog in het fietsenrek van basisschool 'Oranje-Nassau' in het Duitse plaatsje Zeven. Binnen de school legt een clubje van tien leerlingen de laatste hand aan de afscheidsmusical. Deze zomer zal de laatste leerling het licht uitdoen.

Verderop staat de eveneens Nederlandstalige middelbare school. En om de hoek het Holland Huis. Het Holland Huis was de vaste ontmoetingsplek waar Nederlanders landgenoten konden treffen. Het huis ligt in het noorden van Zeven, in de richting van de Nederlandse kazerne Seedorf die begin mei wordt verlaten. De scholen en de ontmoetingsplek vormen samen met een omringende woonwijk een Nederlandse enclave iets ten zuiden van Bremen en Hamburg.

Veel woningen zijn in bezit van Hollandse militairen. Voor de huizen stikt het van Mercedessen en BMW's, die hier tegen een gunstig belastingtarief werden aangeschaft. Maar naast de glimmende auto's staan in de voortuintjes opvallend veel 'Te koop'-borden.

Met het verlaten van de kazerne moeten bijna alle in Zeven woonachtige Nederlanders terug naar hun vaderland. Op 6 mei gaat de kazerne dicht. Vandaag vindt een reünie plaats, een laatste mogelijkheid voor oudgedienden om de kazerne nog een keer van binnen te zien.

Sinds 1963 hebben in totaal ruim honderdduizend militairen de kazerne bemand. Toch is de basis nooit gebruikt waarvoor hij is gebouwd: het tegenhouden van een Russische inval op de Noord-Duitse laagvlakte tijdens de Koude Oorlog. Het Nederlandse leger stond hier paraat. Maar het was wachten op een aanval die er nooit kwam. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 en het uit elkaar vallen van de Sovjet-Unie, verloor Seedorf zijn doel.

Toch bleef Seedorf jarenlang in bedrijf. De basis werd gezien als een perfect oefenterrein voor Nederlandse dienstplichtigen en later voor het beroepsleger. Maar in 2003 besloot het ministerie van Defensie in Den Haag om ermee te stoppen. In tijden van forse bezuinigingen kon Defensie met een dergelijke kostenpost niet langer voor de dag komen.

Met weemoed denken de inwoners van Zeven terug aan de hoogtijdagen van Seedorf, toen er bijna 4.000 man waren gelegerd. Maar sinds de eeuwwisseling is het aantal Nederlanders op de basis gestaag teruggelopen.

In totaal moeten nu de laatste 1.700 militairen en hun gezinnen van de 41ste gemechaniseerde pantserbrigade Seedorf verlaten. Een bittere pil voor Zeven, een stadje van ongeveer 14.000 inwoners op zes kilometer afstand van Seedorf. 'Zonder Seedorf geen Zeven', zegt een Duitse bewoner van het stadje. Wellicht is dat wat al te stellig, maar feit blijft dat de lokale economie is voor een groot deel afhankelijk is van de Nederlanders en hun ruime bestedingspatroon.

De komst van een 3.500 man sterke Duitse eenheid in Seedorf die de Nederlanders deze zomer gaan vervangen, weegt daar volgens de lokale middenstand niet tegenop. 'Duitsers hebben veel minder geld te besteden', verzucht barman Sabri Asptiken van Café-Bistro Forum. Rond zes uur 's avonds zitten achter in de zaak een groep jongens van de 41ste brigade een potje te biljarten. De rest van de tafels worden eveneens bezet door mannen en vrouwen in groen-bruine legerkledij met daarop de Nederlandse vlag.

Ook vriendschappen zullen verbreken, denkt Asptiken. De relatie met de 41ste brigade was 'ontzettend warm', zegt hij. Zijn baan zal hij nog wel behouden, denkt hij, maar de fooienpot zal waarschijnlijk een stuk minder snel worden gevuld. Dit heeft vooral te maken met de relatief hoge buitenlandtoelage die Nederlandse militairen hier ontvangen: zeventien procent bovenop hun vaste salaris. Daarbij komen nog de lage huizen- en brandstofprijzen.

Ondertussen raken Nederlandse militairen hun huizen aan de straatstenen niet kwijt. De huizenmarkt in Zeven is ingestort sinds de aankondiging van het vertrek. Militairen hebben de grootste moeite om hun huizen te verkopen. 'En als het al lukt, is het vaak met enkele tienduizenden euro's verlies ten opzichte van de aankoopprijs', zegt een baliemedewerkster van huizenmakelaar FSB in Zeven. Buiten aan de muur hangt een advertentie: een groot vrijstaand huis in het centrum van Zeven met zes kamers. Vraagprijs: 128.000 euro.

Volgens Harm de Jonge, de laatste brigadegeneraal van Seedorf, gaat het om ongeveer vijftig 'probleemgevallen'. De Jonge: 'Deze mensen hebben vaak moeite om hun huis te verkopen.' Wie teruggaat naar Nederland moet naast de devaluatie van zijn woning, ook nog eens in één klap de hypotheek bij een Duitse bank aflossen. 'Defensie helpt deze mensen', verzekert De Jonge in zijn kantoor op de kazerne. 'Zo is er de mogelijkheid om een huis te krijgen vlakbij de Nederlandse grens maar nog wel op Duits grondgebied, zodat de hypotheek niet één keer moet worden afgelost.'

Ondanks het aangekondigde vertrek van de landmacht in Seedorf, werden veel van zijn manschappen alsnog uitgezonden naar Irak en Afghanistan. 'Vertrek of niet: uitzenden blijft er bij. Het werk gaat door', zegt de generaal.

Majoor Roef van Groen, die de grote reünie van vandaag organiseert (bijna tienduizend oudgedienden hebben zich al aangemeld), gaat na de sluiting op de legerplaats in Soesterberg werken. Hij heeft een huurhuis in Zeven, dus gedoe met de hypotheek heeft hij niet. Balen doet hij wel. 'Ik moet binnenkort in vinexwijk Vathorst (Amersfoort, red.) wonen.' Een schril contrast met de rustige, bosrijke omgeving van Zeven, vindt Van Groen.

Ook schooldirecteur van de Oranje-Nassau school, Eric Rijs, een goedlachse man in blauw, geblokt overhemd zal ook op zoek moeten naar een nieuwe baan in Nederland. 'Misschien iets in de interimsfeer', zegt hij achter zijn bureau. Zijn school telt nu nog 130 leerlingen en 19 leerkrachten. In de zomer zal de het gebouw kosteloos worden overgedragen aan de gemeente.

Hoteleigenaar Ralph Paulsen van Hotel Paulsen zegt dat hij de helft van zijn inkomsten te danken heeft aan de Nederlanders. 'We hebben altijd veel Nederlandse militairen en hun familie over de vloer gehad. Altijd prima gasten', zegt Paulsen, een man op leeftijd met een schorre stem. Zijn hotel is er op afgestemd: het personeel verstaat Nederlands, en in de ochtend in de grote ontbijtzaal ligt er een stapeltje Nederlandse ochtendkranten. Van diezelfde ochtend. Paulsen schudt zijn hoofd. 'Ik zal wat anders moeten proberen. Gelukkig drinken Duitse militairen ook bier. Dat houdt me hopelijk op de been.'

    • Jaus Müller