Een omgevallen vaas zitin een klein hoekje

Nederlanders scoren wereldwijd nog altijd hoog als verzekeraars, maar niet alle afgesloten polissen zijn even noodzakelijk, meent verzekeringsdeskundige Hugo Keuzenkamp.

25

Verzekeren is niets anders dan het afdekken van risico's. Het gros van de 25-jarigen heeft een rijbewijs op zak en is meestal ook in het bezit van de eerste auto; zeker als men een baan heeft. Dat is het moment waarop twintigers moeten gaan nadenken over serieuze verzekeringen, of ze daar nu zin in hebben of niet. De schade die automobilisten kunnen toebrengen aan andere weggebruikers kan namelijk zo groot zijn, dat een aansprakelijkheidsverzekering wettelijk verplicht is. Ook voor niet-autobezitters is een aansprakelijkheidsverzekering een overweging. Een ongeluk zit in een klein hoekje. Je zult maar ergens op bezoek zijn en een kostbare vaas omgooien. Of bij het planten water geven een bloembak van het balkon stoten, die precies op het hoofd van een argeloze passant terechtkomt, die daardoor een flinke hersenschudding oploopt en een paar weken niet meer kan werken. Gewone burgers kunnen door domme pech geconfronteerd worden met enorme schadeclaims. Wie een aansprakelijkheidsverzekering heeft, hoeft zich daarover geen zorgen te maken.

Ook de aanschaf van een auto is voor veel mensen aanleiding een verzekering af te sluiten. Als het een nieuwe auto is, kiest bijna iedereen voor een all-riskverzekering. Veel mensen houden deze verzekering te lang aan. 'De eerste paar jaar is een all-riskverzekering absoluut verstandig', zegt Hugo Keuzenkamp, hoogleraar verzekeringskunde aan de Universiteit van Amsterdam en Ohra-directeur. 'Maar na een paar jaar kun je volstaan met een gewone WA-verzekering. Als je auto dan aan gort gereden wordt, is het de vraag of de dagwaarde die je dan vergoed krijgt zo'n verzekering nog waard is.'

Ook een inboedelverzekering is onmisbaar. De kans is klein dat in een huis brand uitbreekt. Maar als zoiets gebeurt, is de schade vaak enorm. Omdat iedereen zich dit wel realiseert en omdat inboedelverzekeringen vrij goedkoop zijn, heeft bijna iedereen zo'n verzekering. Dat begint al bij studenten die op kamers gaan wonen. De meeste banken hebben voordelige verzekeringspakketten voor studenten, die in ieder geval een inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering bevatten. 'Altijd doen', zegt Keuzenkamp. 'Je inboedel is namelijk veel meer waard dan men zich realiseert. Reken maar eens uit hoeveel geld je nodig hebt als je alles ineens moet vervangen.' De waarde van een inboedel neemt in de loop der jaren alleen maar toe, omdat de meeste mensen geneigd zijn steeds meer spullen om zich heen te verzamelen. Dat geldt zeker voor twintigers. De was wordt niet meer naar het ouderlijk huis of de wasserette gebracht, maar er wordt een wasmachine aangeschaft. Plus een droger. De afgedankte tv van thuis maakt plaats voor een tv met breedbeeld. In een paar jaar tijd is de inboedel van veel twintigers tienduizenden euro's meer waard geworden. Om vervelende verrassingen te voorkomen - als er onverhoopt brand uitbreekt of als er ingebroken wordt - is het slim de inboedelverzekering gelijke tred te laten houden met de waarde van de inboedel. Sommige verzekeringen voorzien automatisch in zo'n groei, maar dat doen ze lang niet allemaal. Het is daarom aan te raden af en toe eens kritisch naar de polis te kijken. Vergeet daarbij de kleine lettertjes niet.

Tips

1Lang niet alle verzekeringen zijn nodig. Maar een inboedelverzekering, een aansprakelijkheidsverzekering en een wettelijk verplichte zorgverzekering zou iedereen moeten hebben, adviseert het instituut voor budgetbeheersing Nibud.

2Het onderbrengen van verzekeringen bij een en dezelfde tussenpersoon, bank of verzekeringsmaatschappij is doorgaans goedkoper dan polissen afsluiten bij diverse verzekeraars.

45

Nederlanders zijn het best verzekerde volk ter wereld, wordt vaak beweerd. Hoogleraar verzekeringskunde Hugo Keuzenkamp: 'Het is lastig landen met elkaar te vergelijken, want je moet dan kijken naar particuliere verzekeringen en naar sociale zekerheid. Wij hadden altijd een goed sociaal zekerheidsstelsel en als je dat optelde bij de particuliere verzekeringen, scoorden wij inderdaad heel hoog. Maar op onze sociale zekerheid is de laatste tien jaar fors beknibbeld. Tegenwoordig is de mate waarin wij verzekerd zijn niet anders dan elders in Europa.' Nederlanders mijden dus niet meer risico's dan anderen. En zij maken ook irrationele keuzes als het om verzekeren gaat. Iedereen snapt dat het verstandig is zich te verzekeren tegen financiële risico's die zo groot zijn dat je ze niet zelf kunt dragen. Maar het gekke is dat veel mensen wel verzekerd zijn tegen diefstal van hun fiets, maar niet tegen het verlies van hun inkomen. Zo heeft maar liefst de helft van de zelfstandige ondernemers geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Daarmee lopen zij veel risico. Sinds in 2004 de wettelijke arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen (Waz) is afgeschaft, is er geen basisvoorziening voor ondernemers meer. Als zij langdurig ziek zijn, moeten zij een beroep doen op de bijstand. Vervolgens is het de vraag of ze voor een uitkering in aanmerking komen, want de bijstand kent een vermogenstoets en kijkt bovendien naar het inkomen van een eventuele partner. Werknemers zijn via hun werkgever verzekerd voor arbeidsongeschiktheid. Of dat voldoende is, hangt van iemand zelf af. Keuzenkamp: 'Als men bovenmodaal verdient, gaat zijn inkomen fors omlaag bij arbeidsongeschiktheid. Dan kan men zich bijverzekeren.'

Lijfrenteverzekeringen als aanvulling op het pensioen zijn lang niet altijd nodig, omdat Nederland een goed pensioenstelsel heeft. Ruim 90 procent van de werknemers bouwt via de werkgever een ouderdomspensioen op. Pensioenregelingen voorzien ook altijd in nabestaandenpensioenen. Maar omdat op nabestaandenpensioenen de laatste jaren fors is bezuinigd - niet alleen de wettelijke nabestaandenregeling (ANW) moest het ontgelden, ook de werknemerspensioenregelingen - kan het verstandig zijn zelf voor een aanvulling te zorgen. Wie een partner en kinderen heeft, kan overwegen een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. Zeker als de looptijd van de verzekering beperkt is, bijvoorbeeld totdat de kinderen zelfstandig zijn, valt de hoogte van de premie wel mee.

Veel veertigers hebben een opstalverzekering, omdat de hypotheekverstrekker dit eist zodra iemand een hypotheek op zijn huis neemt.

Een verzekering afsluiten kan via een tussenpersoon, bij de bank of bij een direct writer (verzekeraar die werkt zonder tussenpersoon). Bij ingewikkelde situaties kan een tussenpersoon uitkomst bieden als adviseur, maar voor eenvoudige producten is het ook zelf goed te doen.

Tips

1Veel mensen sluiten een reisverzekering af, terwijl ze al verzekerd zijn. Bijvoorbeeld omdat ze lid zijn van een organisatie die zo'n verzekering in het lidmaatschap heeft zitten.

2Wie een koopsompolis heeft die een gedeelte van de inleg bij overlijden uitkeert aan de erfgenamen, hoeft zich geen extra zorgen over de uitvaartkosten te maken. Het bedrag dat vrijkomt maakt een uitvaartverzekering namelijk overbodig.

65

Voor 65-plussers is het tijd te oogsten. Velen van hen hebben in het verleden lijfrenteverzekeringen afgesloten en daar plukken ze nu de vruchten van. Als ze voor 1992 een zogenoemde oud-regimekoopsompolis hebben afgesloten, hebben ze zelfs het voordeel dat ze zelf kunnen bepalen wie de begunstigde is. Dat kan handig zijn, zeker voor de zestigers die bezig zijn met hun estate planning: het doorgeven van het eigen vermogen aan de volgende generatie. Voor mensen die jonger zijn is zoveel geluk niet weggelegd. Tot groot verdriet van de verzekeraars is de fiscale aftrekbaarheid van lijfrentepremies de laatste jaren steeds verder beperkt. Nu kunnen mensen alleen nog een lijfrentepremie aftrekken als ze een pensioentekort hebben. 'Het effect van die maatregel was voor de verzekeraars heel groot', zegt hoogleraar verzekeringskunde Hugo Keuzenkamp, 'Mensen maken vaak fiscaal gedreven keuzes. Als er dan iets verandert in de wet merk je dat onmiddellijk.' Met ingang van 2006 is de premie voor een overbruggingslijfrente - meestal om de periode tussen 60 en 65 jaar te overbruggen - helemaal niet meer aftrekbaar. Overigens is het wel zo dat veel zestigers van wie nu de koopsompolis expireert, lelijk op hun neus kijken als ze horen welk bedrag ze maandelijks aan lijfrenteuitkeringen ontvangen. Omdat de rente al een tijdje erg laag is, vallen de bedragen nogal tegen. Maar er zit verschil tussen de ene verzekeraar en de andere, dus enkele offertes met elkaar vergelijken kan geld opleveren.

Net als alle andere Nederlanders hebben 65'ers wel een zorgverzekering nodig. Met ingang van dit jaar is het onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere zorgverzekeringen verdwenen. Er is een verplichte basisverzekering voor iedereen, waarvan de inhoud overeenkomt met het oude ziekenfondspakket. Kinderen tot 18 jaar zijn gratis verzekerd, maar volwassenen betalen een zorgpremie. De premie is 6,5 procent als de werkgever dit vergoedt. 65-plussers betalen deze 6,5 procent over hun AOW-uitkering. Voor andere inkomsten ligt de premie op 4,4 procent. Dit geldt voor winst uit onderneming, maar ook voor lijfrenteuitkeringen. Veel 65-jarigen hebben met beide percentages te maken. De premie wordt berekend over maximaal 30.015 euro van het inkomen. Volgens Keuzenkamp is het nieuwe zorgstelsel voor ouderen een verbetering. 'Mensen konden niet switchen van de ene verzekeraar naar de andere als ze oud of chronisch ziek waren. Nu is die keuzevrijheid er wel, dus ze kunnen simpel overstappen.'

Voor ouderen die kleiner gaan wonen en afstand doen van een deel van hun bezittingen, kan het lonend zijn de inboedel- en eventueel opstalverzekering aan te passen. De reislustigen die een groot deel van het jaar in het buitenland zijn, doen er goed aan in de kleine lettertjes van hun reis- en ziektekostenverzekering te duiken. Zijn alle risico's voldoende afgedekt? En vergoedt de verzekeraar ook nog als iemand langer dan 180 dagen weg is? Dat is niet altijd het geval.

65-plussers kunnen het zich permitteren over veel verzekeringsproducten niet meer na te denken. Een studieverzekering voor de kinderen, een huwelijksverzekering voor als de bruiloft opeens niet doorgaat, wat moeten ze ermee? Maar eigenlijk zouden mensen die jonger zijn daarover niet moeten nadenken, want sommige risico's zijn zo klein dat ze niet hoeven te worden afgedekt.

Tip

1Wie met pensioen is, heeft de tijd zijn verzekeringsportefeuille door te nemen. Dat kan honderden euro's per jaar aan premie schelen.