Bush wil ellendig slot afwenden

Opnieuw gaan twee mede-werkers van Bush - woord-voerder McClellan en top-adviseur Rove - iets anders doen, zo werd deze week bekend. Wat is er aan de hand in Washington?

Bij zijn aantreden een paar weken terug werd Josh Bolten, de nieuwe stafchef van het Witte Huis, beschreven als weer zo'n onzichtbare paladijn in het gevolg van George Bush. Het pakt anders uit. Bolten is begonnen aan een grondige transformatie van de presidentiële staf: het zal niet blijven bij de wijzigingen die deze week al bekend werden, zo wordt aangenomen.

Die wijzigingen waren op zichzelf al genoeg voor een paar dagen opwinding en speculatie: het zijn immers de bekendste twee adviseurs die iets anders gaan doen. Scott McClellan, als woordvoerder het gezicht van het Witte Huis, legde zijn functie neer. En Karl Rove, het politieke "brein' van Bush, gaf de regie over de beleidsagenda van de president uit handen. Hij gaat zich alleen nog richten op politieke strategie - zijn specialisme.

Waarnemers hadden moeite de betekenis van deze aanpassingen meteen te duiden. Bolten zelf wekte de indruk dat het een degradatie was: anderhalve dag eerder adviseerde hij publiekelijk alle medewerkers te vertrekken als ze problemen hebben met hun motivatie. Bovendien had de reputatie van McClellan én Rove zwaar geleden onder Plamegate, een onderzoek naar het lekken van staatsgeheimen. McClellan had daarover eerder onwaarheden verkondigd, terwijl Rove was ontmaskerd als betrokkene bij lekken uit wraak op mensen die inzake de oorlog in Irak de geloofwaardigheid van de president ondermijnen.

Niettemin blijft Rove de strategische rechterhand van Bush, waarbij hij zich concentreert op de Congresverkiezingen eind dit jaar. De kans dat de Democraten de meerderheid in Huis en Senaat overnemen is klein - verreweg de meeste districten waarin wordt gestemd zijn traditioneel Republikeins. Maar de peilingen zijn de laatste tijd zo dramatisch, dat deskundigen een Democratische meerderheid niet langer voor onmogelijk houden.

Bush en Bolten willen daarom dat Rove, aldus conservatieve commentatoren, een dergelijk drama afwendt. In Republikeinse ogen zou een Democratische zege een ramp zijn: de oppositie heeft zes jaar lang onderwerpen kunnen sparen (vooral over de oorlogen in Irak en tegen terreur) waarmee ze de president ellendige slotjaren kunnen bezorgen voordat hij in 2008 afzwaait.

Intussen doet Bush onder Bolten zijn best de verkilde relatie met de media te verbeteren. Jarenlang zei hij zich daarover niet te bekommeren, maar alle grote kranten kregen de laatste weken een verzoek voor een vertrouwelijk gesprek met de president. Ook hoopt hij via Bolten de slechte relatie met het Congres te verbeteren. Door "muitende' Republikeinen, die afstand zoeken van de impopulaire president, had Bush nauwelijks nog greep op de beleidsagenda.

Om deze Congresleden tegemoet te komen worden de komende tijd meer vervangingen verwacht. Zo staat al bijna vast dat de minister van Financiën, John Snow, vertrekt. Bush verwijt hem dat de bevolking nauwelijks kennis heeft van de indrukwekkende groei van de economie. En deze week staken toch weer berichten de kop op over een afscheid van minister van Defensie Rumsfeld, slechts dagen nadat de president "Rummy' had verdedigd tegen aanvallen van zeven ex-generaals. Het scenario is nu dat wordt gewerkt aan vervanging over enkele maanden, zodat de minister met opgeheven hoofd - los van de oproepen van de ex-generaals - aan zijn pensioen kan beginnen.

Wie daarbij optelt dat eerder dit jaar minister van Binnenlandse Zaken Gale Norton al vertrok (haar ministerie ligt onder vuur inzake de corrupte lobbyist Abramoff), komt tot de slotsom dat Bush zijn problemen wijt aan adviseurs en ministers. Niet aan het beleid: dat blijft bij al het geschuif van namen en banen ongewijzigd, ook inzake Irak. Ik heb er vertrouwen in dat we winnen, blijft hij zeggen.

    • Tom-Jan Meeus