Beau van Erven Dorens: Zelf Schrijver Worden

Nu Beau van Erven Dorens' programma over Nieuws, Sport en Entertainment bij Talpa stop, wil hij schrijver worden. Joost Zwagerman stelt vragen bij het zelfbeeld van de televisierebel

BEAU: de man die de grappen van Jos Brink gevaarlijk doet lijken Foto Bas Czerwinski 28-06-2005, BEAU VAN ERVEN DORENS NA AFLOOP VAN DE PRESENTATIE VAN TALPA. FOTO BAS CZERWINSKI V-teken zonnebrillen Czerwinski, Bas

Onze Volksschrijver ging dood, TV 3 laste een speciale uitzending in met Paul Witteman en Jeroen Pauw, dagbladen pasten hun voorpagina plús binnenlandpagina's aan, maar intussen bleek Gerard Reve toch minder voor en van het volk dan verondersteld, getuige de Grote Stilte in de kappersblaadjes. Story, Weekend en Privé hadden wel iets anders dan de dood van Reve aan hun hoofd. In plaats daarvan werd er Groot Nieuws gebracht: 'BEAU KAPOT', 'BEAU ZIT STUK' en 'BEAU INSTORTING NABIJ'.

Die alarmerende koppen deden groot onheil vermoeden. Maar het bleek allemaal heel erg mee te vallen. Het Talpa-programma NSE, geesteskind van Beau van Erven Dorens, bleek uit de programmering te zijn geschrapt. Dat was alles. Je zou zeggen: koppetje fier rechtop, niet zeuren, en gewoon weer gezellig gaan roddelen in een programma à la Boulevard. Maar nee. Alles in hem is nu stuk, kapot en ingestort.

Voordat het programma van start ging, zette Beau van Erven in allerlei interviews hoog in. NSE zou een geduchte concurrent worden van het NOS Journaal. Want dat NOS Journaal, vond Beau, was hopeloos verstoft en achterhaald. Het nieuws zou bij NSE veel dynamischer worden gebracht, met snelle montages en avontuurlijke interactie tussen twee of meer supersnelle presentatoren. Op de vraag of NSE ook correspondenten aanstelde in steden als New York, Tel Aviv of Parijs, reageerde Van Erven Dorens stomverbaasd. Correspondenten, waren die dan nodig? Kom nou.

Toen NSE van start ging, bleek het programma inderdaad keihard de concurrentie aan te gaan, zij het niet met het NOS Journaal maar met Shownieuws en Eigen Huis en Tuin. Items uit het NOS Journaal over zelfmoordaanslagen in Israël en het Joegoslavië Tribunaal in Den Haag werden in NSE niets ontziend beconcurreerd met breaking news over de ingegroeide teennagel van Gerard Joling.

Die discrepantie tussen de breed uitgevente pretentie en de bedroevende resultaten maakte NSE onbedoeld tot intrigerende televisie. Het fascinerende is dat Van Erven Dorens niet uitsluitend een pathetische bluffer is. Iets in hem lijkt oprecht te geloven dat hij met een minimum aan kennis, kunde en talent serieus de concurrentie kan aangaan met de door hem zo beschimpte journalistieke instituties. Wie zich zijn voorafgaande interviews voor de geest haalt, ontdekt een systeem in de zelfoverschatting. Die zelfoverschatting is geen uitgekookte strategie, maar een handicap. Dat maakt het allemaal extra sneu.

Een voorbeeld: niet eens zo lang geleden moest Paul Witteman het bij Van Erven Dorens ontgelden. Dat was een ouwe zak die in interviews met politici alleen maar hengelde naar het pluche. Hij, Van Erven Dorens, zou dat wel even beter en scherper doen, en wel in het enerverende actualiteitenprogramma dat hij zou gaan maken met Linda de Mol. Titel: Beau en Linda op zondag. We moesten ons voorbereiden op rebelse televisie, waarschuwde de aanstaande anchor man. Want in dat programma zou bovendien snoeiharde satire worden bedreven. Maar wat we zagen was een volstrekt inwisselbaar tv-magazine met een solide Libelle-gehalte. De beloofde snoeiharde satire bleek te bestaan uit een Barbie en Ken-act in vergelijking waarmee de eertijdse grapjes van Jos Brink met terugwerkende kracht tot gevaarlijke en anarchistische humor kunnen worden opgewaardeerd.

De conclusie moet zijn dat de arme Beau van Erven Dorens gebukt gaat onder een dramatisch irreëel zelfbeeld. Niet alleen aankondigen maar ook echt van jezelf denken dat je de Hans Teeuwen van de televisie bent, terwijl je in werkelijkheid functioneert als het nadruppelende achterneefje van Fred Oster. Het verschil is wel dat Oster zich destijds nooit groter voordeed dan ie was. Bij Oster was een cavia gewoon een cavia. Van Erven Dorens is van cavia-niveau maar maakt de woeste sprongbewegingen van iemand die een luipaard denkt te zijn. Dat ziet er op tv heel raar uit.

Van Erven Dorens kan model staan voor het nieuwe type Nederlander dat zich niet wenst te verdiepen in wat hij nu precies wel en niet zou kunnen omdat hij het te druk heeft met van alles te willen. Zo zei Van Erven Dorens het ook in een tv-interview: 'Schrijven, acteren, ik wil het gewoon allemaal gedaan hebben.' Dus niet: ik wil het allemaal leren. Nee: gedaan hebben. Het lijkt een miniem verschil, maar achter die manier van uitdrukken gaat behalve een maximaal narcisme ook een fatale zelfverblinding schuil.

In de week na het sneuvelen van NSE verwerkte Van Erven Dorens in een column in De Nieuwe Revu zijn verlies. In staccato-zinnetjes gaf hij weer wat er 'in hem omging'. Een greep uit die zinnetjes: 'TV-kijkers zijn lui', 'Haat is een sterkere drijfveer dan liefde', 'Het Journaal is saai, lelijk, voorspelbaar, ouderwets, hooghartig, gezagsgetrouw en dat vinden mensen juist fijn', 'Ik wil niet meer', 'Talpa zal het ooit gemaakt hebben' en 'Sla me maar tegen de grond'.

De enige twee zinnen die je zou hebben verwacht staan er niet tussen: 'Wat heb ik verkeerd gedaan?' en 'Hoe kan ik het in de toekomst beter doen?' In plaats daarvan noteerde Van Erven Dorens: 'Ik word schrijver'.

'Ik word schrijver.' Addenoje! Uit die verzuchting blijkt maar weer wat voor een culturele omslag er in Nederland heeft plaatsgevonden. Konden schrijvers vroeger nog wel eens met zelfspot beweren dat je, mocht het allemaal misgaan met de heilige inspiratie en de literaire resultaten, altijd nog terecht kon bij de televisie, tegenwoordig kan het getalpatiseerde hologram Van Erven Dorens bloedserieus het schrijverschap opeisen als een afdakje waaronder je in geval van nood automatisch gaat schuilen. Dat je misschien wel eens moet kunnen schrijven om te willen schrijven is ook hier weer een verwaarloosbaar detail.

Ik geloof dat Van Erven Dorens zich ooit een 'een echte Reve-lezer' heeft genoemd. Dan is het vreemd dat hij Reve's boekje met vier Albert Verweij-lezingen Zelf Schrijver Worden uit 1986 blijkbaar niet kent. Uit de titel spreekt een maximum aan Reviaanse ironie, stond deze week in een in memoriam voor Reve in Vrij Nederland. Want de gedachte achter Zelf Schrijver Worden is nu juist dat je 'zelf' helemáál géén schrijver kan worden, noch door het te willen, noch door er je best voor te doen. Je kunt het alleen maar worden door als schrijver geboren te zijn en dan moet je ook nog dat talent tot gelding brengen.

Dat is een bij uitstek romantisch idee over het waarachtige schrijverschap. Bij Van Erven Dorens thuis zal het idee vermoedelijk net als het NOS Journaal worden weggezet als saai, lelijk, voorspelbaar, ouderwets, hooghartig en gezagsgetrouw. We zijn dus gewaarschuwd.

    • Joost Zwagerman