Aanvallen!

Tele Santana, een van de belangrijkste voetbalcoaches die Brazilië heeft voortgebracht, is gisteren in Belo Horizonte overleden. Hij was 74 jaar. Santana stierf in een ziekenhuis als gevolg van problemen met longen, lever en nieren, nadat hij daar vorige maand was opgenomen.

Braziliaanse voetbaltrainer Tele Santana in 1993. Former soccer coach Tele Santana is seen in this Sept. 15, 1993 photo in Sao Paulo, Brazil. Santana who led the Brazilian national squads hailed as some of the best not to win a World Cup, died Friday, April 21, 2006, of multiple organ failure. He was 74. (AP Photo/Maurilo Clareto, Agencia Estado) **BRAZIL OUT** Associated Press

Santana, bekend om zijn liefde voor discipline, fair play en aanvallend voetbal, coachte het Braziliaanse elftal tijdens de eindronde van het wereldkampioenschap in 1982 en 1986, met weinig succes. In '82 beschikte hij over talenten als Junior, Socrates, Eder, Zico en Falcao. Ze lieten adembenemend voetbal zien, totdat een reeks blunders in de verdediging in de kwartfinale tegen Italië een einde maakte aan hun opmars. Brazilië verloor met 3-2; een gelijkspel was voldoende geweest om de halve finale te bereiken. De critici vroegen zich af waarom de Brazilianen in dit duel hun gebruikelijke aanvallende voetbal hadden gespeeld, terwijl de ploeg niet hoefde te winnen. De uitschakeling staat bekend als 'de ramp van Sarria', vernoemd naar de plaats in Spanje waar de voor Brazilië noodlottige wedstrijd werd gespeeld. In latere jaren werd in het Braziliaanse voetbal meer de nadruk op verdedigen gelegd, en op het maken van overtredingen, om de tegenstander uit z'n spel te halen. Daar moest Santana niets van hebben. Hij wilde altijd en overal aanvallen, en propageerde fair play. Volgens Zico was Santana de enige trainer in zijn carrière die spelers verbood overtredingen te maken.

Op het WK van 1986 in Mexico beschikte hij over een minder sterk team dan vier jaar daarvoor. In de kwartfinale ging het mis, tegen Michel Platini's Frankrijk. Brazilië nam een vroege 1-0 voorsprong, miste een strafschop en speelde 1-1 gelijk, om uitgeschakeld te worden in de daaropvolgende strafschoppenreeks.

Santana werd weer clubcoach. Eerst bij Atletico Mineiro, de club waarmee hij in 1971 kampioen van Brazilië was geworden, daarna bij Flamengo. Maar hij raakte gefrustreerd door het veelal harde spel in de Braziliaanse competitie en het gebrek aan actie dat scheidsrechters en bestuurders daar tegen ondernamen. In 1990 werd Santana trainer van São Paulo, waar hij aan een mooi team bouwde, met onder anderen Rai, de jongere broer van Socrates, en Cafu, die later aanvoerder van de nationale ploeg zou worden. Aanvallend voetbal was het handelsmerk van São Paulo. Dat leverde de ploeg in 1992 en 1993 de Copa Libertadores op, de Zuid-Amerikaanse tegenhanger van de Champions League, en in diezelfde jaren de wereldbeker. De eerste keer werd Barcelona verslagen, vervolgens AC Milan.

Santana voetbalde zelf ook. Meer dan een decennium bij Fluminense in Rio de Janeiro, en tot aan zijn laatste wedstrijd in 1965 bij Guarini en Vasco da Gama. Vanzelfsprekend als aanvaller.