'Voor deze jongens is het nu echt afgelopen'

Leden van de Hofstadgroep worden financieel van de samenleving afgesloten. Hun advocaten zijn woedend. “Dit dwingt ze tot illegaliteit.“

Het nieuws was gisteren net bekend of de “terreuradvocaten' klommen in de telefoon. Advocaten van de negen Hofstadleden wisselden hun onbegrip en verontwaardiging uit om snel tot de centrale vraag te komen: wat nu?

Het antwoord liet niet lang op zich wachten. Een voor een kondigden de advocaten van de in maart veroordeelde leden van de islamitische terroristische Hofstadgroep juridische stappen aan tegen de sanctiemaatregel van minister Bot (Buitenlandse Zaken, CDA). Peter Plasman overweegt een kort geding. Britta Böhler en haar kantoorgenoot Victor Koppe bestuderen of ze de maatregel civielrechtelijk of via de bestuursrechtelijke weg zullen aanvechten.

Op last van minister Bot mogen de banken sinds begin april leden van de Hofstadgroep niet accepteren als klant. Als veroordeelde terroristen mogen zij geen rekening openen, pinnen of transacties plegen. Ook mogen ze geen verzekeringen afsluiten. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de Nederlandsche Bank (DNB) zijn belast met het toezicht op de naleving van de sanctiemaatregel.

Minister Bot beroept zich bij de invoering van de sanctiemaatregel op resolutie 1373 van de Veiligheidsraad uit september 2001. In die resolutie is vastgelegd dat staten de tegoeden van personen die terroristische daden plegen of willen plegen, moeten bevriezen. Ook moeten de lidstaten maatregelen nemen “om te verbieden dat financiële of economische middelen aan die personen ter beschikking worden gesteld of dat aan hen financiële of andere verwante diensten worden verleend“. De Sanctiewet 1977 maakt uitvoering van internationale sanctiemaatregelen in Nederland mogelijk.

Het is niet de eerste keer dat Nederland dergelijke sanctiemaatregelen toepast. In 2002 bevroor Nederland de vanuit Utrecht opererende Communistische Partij van de Filippijnen (CPP) en van oprichter Sisonde. Dit gebeurde op verzoek van de Verenigde Staten die de CPP beschouwt als een terroristische organisatie. Wegens financiële banden met de Palestijnse Hamas werd de omstreden liefdadigheidsstichting Al Aqsa op deze manier aangepakt. Eind 2002 werden de financiële tegoeden van de Nederlandse tak van het islamitische hulpfonds Benevolence International Foundation (BIF) geblokkeerd wegens banden met de terreurorganisatie Al-Qaeda.

“Deze maatregel is onrechtmatig“, voeren de advocaten van de leden van de Hofstadgroep aan. “Mijn cliënt is nog niet onherroepelijk veroordeeld“, zegt Bart Nooitgedagt, raadsman van verdachte Fahmi B. Behalve Mohammed B., de tot levenslang veroordeelde moordenaar van cineast Van Gogh, hebben alle veroordeelde leden van de Hofstadgroep hoger beroep aangetekend. Ook het openbaar ministerie ging in hoger beroep. De rechter legde celstraffen op variërend van één jaar voor “gewone' leden tot vijftien jaar voor kernlid Jason W.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de maatregel niet gekoppeld is aan een strafrechtelijk traject. “Er is voldoende bewijs om deze mensen in verband te brengen met terrorisme. Vrij betekent niet dat ze terrorist-af zijn.“

Volgens Plasman, raadsman van onder meer Mohammed B., past de minister de resolutie oneigenlijk toe. Die resolutie was bedoeld, zo voert Plasman aan, tegen individuen en organisaties die de terroristische activiteiten van de Talibaan en Al-Qaeda (mede-)financieren. “De Hofstadgroep is geen kapitaalkrachtige groep geweest“, zegt Plasman.

Volgens de advocaat is de sanctiemaatregel een extra straf. “Dit is nog ingrijpender. Een gevangenisstraf loopt een keer af, deze maatregel niet. Hier komt geen einde aan.“ Bovendien vindt Plasman dat de rechter door de autoriteiten ingelicht had moeten worden over deze sanctiemaatregel. “Dan had de rechter er rekening mee kunnen houden bij de bepaling van de strafmaat. En misschien had hij voorzichtiger geoordeeld over deelname aan een terroristische organisatie.“

Enkele leden van de Hofstadgroep zijn al op vrije voeten, zoals Ahmed H. “Hij heeft zijn straf uitgezeten en wil nu zijn leven weer oppakken, maar dat kan nu niet met deze maatregel,“ zegt zijn advocaat Böhler. Plasman: “Deze jongens kunnen geen huis meer huren, ze kunnen geen auto kopen en die verzekeren, ze kunnen geen bankrekening openen, dus is het onmogelijk een baan te vinden. Het is nu echt afgelopen voor ze.“

Reclassering Nederland en stichting Exodus, die zich bezighouden met de resocialisatie van ex-gedetineerden, onderschrijven de zorgen van de advocaten. Het is sowieso moeilijk om na detentie met succes terug te keren in de samenleving, zegt directeur Rien Timmer van Exodus. “Deze maatregel zal deze jongens nog meer van de samenleving vervreemden.“ Hij vreest dat de “financiële obstakels“ de jongens weleens in de criminaliteit kunnen dwingen. “Ze moeten toch ergens van leven,“ zegt Timmer, die geen oordeel wil vellen over de “veiligheidsaspecten' achter de maatregel.

De sancties dwingen de leden van de Hofstadgroep tot een bestaan in de illegaliteit, meent advocaat Nooitgedagt. Daardoor zal de overheid ook elk toezicht op deze jongens kwijtraken. “Deze maatregel zal contraproductief blijken.“

    • Ahmet Olgun