Viva América!

Vier weken geleden hielden de betogers in Los Angeles de Mexicaanse vlag nog in de lucht. Meer dan een half miljoen Latino's demonstreerden tegen een wetsvoorstel dat verblijf in de VS zonder geldige papieren strafbaar maakt, net zo als hulp aan illegalen. De protesten hebben zich als een olievlek verspreid naar andere grote steden als Washington, Phoenix en Dallas. In New York was de 100.000 man sterke betoging afgelopen week een exotische mix van Latino's, Aziaten en, ook hier, Polen.

Voor 1 mei, de internationale dag van de arbeid, is een landelijke boycot aangekondigd, en alle migranten zijn opgeroepen om die dag niet te gaan werken, te winkelen of naar school te gaan. De actievoerders leren snel. De Mexicaanse vlaggen die eerder het straatbeeld nog kleurden zijn ingeruild voor de Amerikaanse stars and stripes na honende commentaren van de hier zo invloedrijke radiopresentatoren. Ze zijn al te beducht om de gunst van de publieke opinie te verliezen.

De VS tellen naar schatting tussen de 11 en 12 miljoen illegalen, de meesten afkomstig uit Mexico en Zuid-Amerika maar ook uit China, Korea en Oost-Europa. Het zijn de aardbeienplukkers, kindermeisjes, bordenwassers, en pizzabezorgers die het leven hier zo aangenaam maken, en de prijzen relatief laag houden. Volgens een recente peiling is tweederde van de Amerikanen voorstander van een vorm van legalisering van deze illegale werkers. Alleen onder Afro-Amerikanen is weinig bijval te bespeuren voor een amnestieregeling - de illegalen doen het werk dat zij vroeger deden.

De gemiddelde Mexicaan heeft een kleiner postuur en ziet er een stuk minder vervaarlijk uit dan een beetje zwarte man. Het laat zich eenvoudig raden wie 's avonds de pizza's aan huis mag bezorgen. Ondanks de economische hoogconjunctuur van de jaren negentig is de werkloosheid onder jonge zwarte mannen de afgelopen twintig jaar gestaag toegenomen. Meer dan de helft van de zwarte mannen in de leeftijd van 20 tot 30 jaar heeft geen werk. Onder middelbare school drop-outs is de werkloosheid met 72 procent hemeltergend hoog.

Toch ziet het merendeel van de Amerikanen daarin geen beletsel om de pakweg 11 tot 12 miljoen niet of laag opgeleide illegale vreemdelingen aan een verblijfsstatus te helpen. Intussen moet Bill Gates met de pet in de hand bij de politici in Washington langs om hen te bidden het Amerikaanse visaprogramma voor hoogopgeleiden te verruimen. Het gaat om zogenoemde H-1B visa die voor een periode van maximaal zes jaar worden afgegeven.

Om ervoor in aanmerking te komen moet je een universitaire opleiding hebben, aan kunnen tonen dat je over een specifieke deskundigheid beschikt én een baan aangeboden hebben gekregen van een Amerikaanse werkgever.

In 2003 heeft het Congres het aantal H-1B visa dat jaarlijks beschikbaar is met tweederde verlaagd tot 65.000 waarbij meereizende gezinsleden ook meetellen voor het plafond. Alle visa voor het jaar 2006 waren een half jaar geleden al vergeven zodat werkgevers 14 maanden lang geen buitenlanders in dienst kunnen nemen.

Hoogopgeleide buitenlanders zitten met een contract op zak aan de grens te wachten tot nieuwe visa beschikbaar komen. Amerikaanse ondernemingen kunnen de openstaande vacatures, het gaat om banen met een startsalaris van minstens 100.000 dollar, niet vullen. Zo worden ze bijna wel gedwongen om het werk te outsourcen naar landen als India en China.

Studenten computerkunde uit India worden, zodra ze hier zijn afgestudeerd aan een topuniversiteit als Stanford of Yale, teruggestuurd naar hun geboorteland. Er is in Amerika wel werk, maar geen visum om ze in dienst te nemen. Hoewel Bill Gates niet graag naar de hoofdstad komt, is de kwestie van hoogopgeleide migranten in de ogen van de CEO van Microsoft zo “gigantisch' dat hij er de reis toch voor over heeft.

De 300 miljoen dollar die de Bill & Me-linda Gates Foundation jaarlijks schenkt voor de verbetering van het wiskundeonderwijs op de Amerikaanse middelbare scholen om zo eigen aanwas te kweken lost het tekort aan computer engineers en andere technici de komende vijf jaar niet op. Met de verkiezingen voor de Senaat en het Huis van Afgevaardigden voor de deur is het ook zeer de vraag of het plafond voor H-1B visa ook echt zal worden verhoogd. De Amerikaanse middenklasse is al te bang voor concurrentie in haar eigen marktsegment.

Terwijl er juist veel voor te zeggen is om de rode loper uit te rollen voor hoogopgeleide migranten. Meer talent betekent meer innovatie en meer kansen en groei voor iedereen, tenminste als je in de goudzoekerstheorie voor menselijk kapitaal gelooft. Des te meer goudzoekers er zijn, des te groter de kans dat iemand ook daadwerkelijk goud vindt. Wie weet zit er tussen de nieuwkomers wel een nieuwe Albert Einstein of een Alexander Graham Bell. Types als Bill Gates of Meg Whitman, de vrouw die eBay groot heeft gemaakt, zijn natuurlijk ook altijd welkom.

In Washington is het op dit moment onduidelijkheid troef. Het wetsvoorstel om illegalen te criminaliseren is door het Huis van Afgevaardigden aangenomen, maar krijgt onvoldoende steun in de Senaat. Het voorziet in de bouw van een groot hek op de grens tussen de VS en Mexico, vergelijkbaar met het omstreden veiligheidshek dat Israël heeft opgetrokken rond de Westelijke Jordaanoever. In de Senaat tekent zich juist een meerderheid voor een ruimhartige amnestieregeling af. Volgens New York Times columnist Thomas Friedman ligt de oplossing voor de hand. Hij pleit voor een heel hoog hek met een ruime toegangspoort.

Heleen Mees is jurist, econoom en publicist, en woont in de Verenigde Staten.

    • Heleen Mees