Vervolg alsnog de architecten van apartheid

De voormalige politici en officieren van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime moeten alsnog worden berecht. Dat bepleit Yasmin Sooka, voormalig lid van de Commissie voor Waarheid en Verzoening.

Die commissie begon deze maand tien jaar geleden met haar hoorzittingen. Sooka riep gisteren tijdens een tweedaagse conferentie over het werk van de commissie op tot een spoedige berechting van “degenen die het milieu schiepen“.

“Het is betreurenswaardig dat we tien jaar later nog steeds niet het gevoel hebben dat mensen verantwoordelijkheid hebben genomen voor hun daden tijdens de apartheid“, zei Sooka. Ze verwees daarmee onder anderen naar voormalig president P.W. Botha, zijn ministers en generaals, die regeerden over de bloedigste periode uit de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. Zij hebben alle medewerking met de commissie geweigerd.

De waarheidscommissie beloofde amnestie aan de verantwoordelijken, mits ze alle feiten opbiechtten en hun moorden een aantoonbare politieke achtergrond hadden. De commissie behandelde meer dan 7.000 amnestieaanvragen, waarvan er 1.500 zijn toegekend. De commissie had niet de macht om degenen die medewerking weigerden te vervolgen. Het openbaar ministerie ontving een lijst met zeker 300 namen van degenen die volgens de commissieleden vervolgd moeten worden.

Een van de aanklagers zei gisteren dat vervolging door gebrek aan mankracht onhaalbaar is. Justitie lijkt ook ontmoedigd door de mislukking van de zaak tegen de vermeende architect van het chemische en biologische wapenprogramma van het regime, Wouter Basson. Het proces duurde twee jaar en was naar verluidt het duurste uit de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. Basson ging vrijuit.

Onder leiding van Desmond Tutu hoorde de commissie de verhalen van ruim 21.000 slachtoffers. Leden van de doodseskaders en de speciale politie-eenheden deden verslag van hun vaak gruwelijke methoden. Een van hen is Eugène de Kock, die tientallen moorden opbiechtte. Hoewel hij volledige openheid van zaken gaf zit hij een reeks levenslange straffen uit wegens zes moorden die geen politieke achtergrond zouden hebben. Tutu pleitte onlangs voor een presidentieel pardon voor De Kock.