Elizabeth is knorrig, zuinig en populair

Ze zat aan tafel met premier Churchill en verstuurde in 1976 haar eerste e-mail. Tachtig jaar is de Britse koningin geworden. Maar ze lijkt nog niet van plan haar taak neer te leggen.

Tijdens een onderhoud met Tony Blair, al weer jaren geleden, vertelde koningin Elizabeth hem dat de eerste premier waar zij als vorstin mee te maken had Winston Churchill was geweest. Blair zelf was op dat moment nog niet eens geboren.

Elizabeth, die vandaag haar 80ste verjaardag viert, is al 54 jaar koningin van het Verenigd Koninkrijk. Hoewel ze deze week aankondigde wat vaker op haar weekendverblijf in Windsor te zullen vertoeven, wijst niets erop dat ze het bijltje er bij wil neergooien. Diep doordrongen van plichtsbesef blijft ze ook op hoge leeftijd honderden afspraken per jaar afwerken in binnen- en buitenland.

Vorig jaar deinsde ze er niet voor terug meteen na de traditionele opening van het parlement in Londen vergezeld van haar onafscheidelijke corgi's in het vliegtuig naar Canada te stappen, een land dat haar nog altijd als staatshoofd erkent. Diezelfde dag bezocht ze een universiteit in Saskatoon, Saskatchewan en voerde een gesprek met de Canadese premier. Gemeten naar Londense tijd was het inmiddels diep in de nacht maar de 79-jarige vorstin toonde geen spoor van uitputting.

Ook na al die jaren blijft de koningin in veel opzichten een raadsel voor haar onderdanen. Anders dan haar oudste zoon Charles, die regelmatig voor opschudding zorgt met zijn opvattingen over architectuur, biologisch voedsel of Chinese leiders, geeft ze nooit in het openbaar haar mening, althans niet op aanstootgevende wijze. “Wat doet u?“, informeerde ze bij een wetenschapper, aan wie een ridderorde was toegekend. “Ik dood insecten“, antwoordde deze. “Good“, luidde de bondige reactie van Elizabeth.

Stoïcijns doet Elizabeth haar werk en wat er zich achter haar minzame glimlach afspeelt blijft geheim. “De koningin begrijpt maar al te goed dat de luister van de monarchie is gelegen in het mysterie“, aldus het dagblad The Times onlangs in een commentaar.

Ter gelegenheid van haar verjaardag besloot de paleisstaf een tipje van de sluier op te lichten door tachtig weetjes over de koningin vrij te geven. Zo heeft ze in totaal 1,1 miljoen mensen ontvangen op haar tuinparty's en kreeg ze meer dan drie miljoen brieven. Ze legde 256 officiële bezoeken af, in 129 landen. Ze doopte 23 schepen, verstuurde in 1976 haar eerste e-mail. Er zijn 139 portretten van haar geschilderd, althans officiële portretten waarvoor ze heeft geposeerd. En ze heeft - omdat dat nu eenmaal traditie is - in de kersttijd sinds haar aantreden aan haar personeel zo'n 80.000 plumpuddingen uitgedeeld.

Is er dan niets bekend over het karakter van de koningin? Dat ook weer niet. Zo is uit haar entourage naar buiten gekomen dat de koningin nogal knorrig kan zijn. En zuinig, op het gierige af. Zo verwacht ze van haar lakeien dat ze bij voorkeur niet over het tapijt in de gang lopen, want dat slijt daar onnodig van. Veel intellectuele belangstelling heeft ze niet, maar gezond verstand wel, zo luidt algemeen het oordeel van haar omgeving. Naast corgi's is Elizabeth, net als haar moeder, verrukt van paarden. Niets heerlijker dan een dag bij de paardenraces.

Echt geliefd is de altijd vormelijke maar weinig spontane Elizabeth niet, wel gerespecteerd. In de dagen na de dramatische dood van prinses Diana, toen de emoties door het land gierden, wekte ze bij velen wrevel met haar koelheid. Verwonderd zagen veel Britten ook hoe ze vorig jaar weigerde bij het tweede burgerlijke huwelijk van Charles aanwezig te zijn. Als hoofd van de anglicaanse kerk vond ze het ongepast het huwelijk van twee gescheiden mensen bij te wonen.

Toch omschrijven critici haar wel eens als de laatste wegversperring naar de republiek. “Elizabeth the Last' kopt het dagblad The Guardian vandaag. Uit een opiniepeiling blijkt dat ze voor 26 procent van de Britten het meest populaire lid is van het koningshuis. Haar zoon, kroonprins Charles, komt niet verder dan 4 procent. En zelfs prins William, na Charles de eerste in lijn voor de troonsopvolging, die veel Britten herinnert aan zijn moeder, prinses Diana, haalt slechts 21 procent - broer Harry 4 procent.

Haar grootste populariteit bereikte Elizabeth waarschijnlijk in haar beginjaren. Toen geloofde volgens opiniepeilingen nog ruim een derde deel van de Britten dat ze door God zelf op de troon was gezet. Met het afbrokkelen van de kerk heeft echter ook de monarchie aan gezag ingeboet, hoe onberispelijk Elizabeth zelf haar taak ook steeds heeft vervuld.

    • Floris van Straaten