Stokken en kogels trotseren

De protestbeweging in Nepal wordt steeds meer gedragen door jongeren.

Met luide stem eisen zij het vertrek van de koning: het is tijd voor een republiek.

Misschien heeft hij wel hondsdolheid. Of is hij aan het dementeren? De 29-jarige K.C. Manosh vraagt zich bijna dagelijks af wat er aan de hand is met de koning van Nepal. Nee, tegen zijn ouders zal hij dat niet zeggen, want die zijn toch van een andere generatie. 'Maar het is toch beter als de koning weggaat. Waarom luistert hij niet naar de mensen op straat', vraagt Manosh.

Achter hem is de vallei van Kathmandu zichtbaar. Met andere bekende Nepalese muzikanten is de gitarist van de populaire rockbank 1974 AD bijeengekomen bij de Swoyambhu-tempel, ook bekend als de tempel van de apen, hoog op een heuvel in West-Kathmandu. Een protestbijeenkomst, ver weg van de politie die al twee weken demonstraties tegen koning Gyanendra uiteenslaan.

Tientallen hippe jonge Nepalezen met grote spijkerbroeken, zonnebrillen en honkbalpetjes zijn naar de tempel gekomen die symbool staat voor vrede en voorspoed. Om hun armen dragen ze witte bandjes die, zo wordt er afgesproken, pas weer afgaan als de democratie vreedzaam is hersteld. En ze kennen allemaal Aajabholi, de nieuwe hit van 1974 AD, die op de radio is uitgegroeid tot het lijflied van de protestbeweging. 'Dat is eigenlijk toeval', legt Manosh uit. 'In het nummer zeggen we: laten we niet tot morgen wachten. Hoewel het niet als politieke boodschap is bedoeld, wordt het door de Nepalese jeugd wel zo geïnterpreteerd.'

Als de Nepalezen vandaag weer massaal de straat op gaan, zullen het vooral de jongeren zijn die de toon zetten. Ruim 30 procent van de 26 miljoen Nepalezen is jonger dan dertig jaar. Zij zijn steeds meer de drijvende krachten achter het verzet tegen het autoritaire bewind van Gyanendra. Maar ook uiten zij luider en luider hun ongenoegen over de politieke garde die voor Gyanendra's machtsovername vorig jaar gevestigd was. Die heeft in hun ogen de afgelopen vijftien jaar de democratie in Nepal om zeep geholpen en zich vooral beziggehouden met onderlinge machtsspelletjes en corruptie.

Voor vandaag hebben de zeven oppositiepartijen, die de protestbeweging aanvankelijk zijn begonnen, opnieuw een nationale demonstratie georganiseerd. Weer gaat het hele land plat. In Kathmandu is het koninklijk paleis doelwit, de eindbestemming van het protest. Daar moeten de demonstranten uiteindelijk naartoe, waarbij zij militairen, politie, bamboestokken en kogels moeten trotseren. De regering heeft voor de hele dag een uitgaansverbod ingesteld.

Dinsdag heeft de politie in de stad Pokhara op betogers geschoten die een uitgaansverbod negeerden. Eén vrouw stierf daarbij. In de oostelijke plaats Chandragadi schoot de politie gisteren vier demonstranten dood, nadat er op de politie was geschoten.

Sinds de koninklijke machtsovername is de situatie in Nepal alleen maar verslechterd en is het land vaster in de houdgreep van het conflict met de maoïstische rebellen gekomen. De koning regeert als een dictator, die critici van zijn bewind zonder schroom laat opsluiten.

Bij de tempel van de apen heeft niemand een goed woord over voor de koning. De aanwezige jongeren wachten op hun grote held. Ineens duikt hij op, de 29-jarige Gagan Thapa. Baardje van vier dagen, rood doorlopen ogen, honkbalpet. Thapa is de populairste studentleider van het land. Links, rechts schudt hij handen. Iedereen wil hem even aanraken. Drie jaar geleden vergaarde hij instant-beroemdheid nadat hij als eerste Nepalees in het openbaar een pleidooi hield voor de afschaffing van de monarchie. Zijn arrestatie leidde tot grote studentenprotesten.

Nu roept hij dagelijks vanaf de zeepkist op tot het verbranden van de kroon, een slogan die door duizenden mensen is overgenomen. Hoewel Thapa lid is van de grootste oppositiepartij, de Nepali Congress Party, laat hij zich niet leiden door haar standpunten. Nepali Congress is nog altijd bereid de koning een ceremoniële functie te geven als hij de democratie weer in ere herstelt. Maar Thapa zegt: 'We hebben sinds 1990 gezien dat een monarchie met een meerpartijenstelsel niet werkt in Nepal. De politici hebben het geprobeerd maar gefaald. De tijd is nu rijp voor een republiek en de meeste Nepalezen denken er zo over.'

Veel jonge demonstranten vrezen dat de politieke partijen alsnog een compromis sluiten met de koning en dat alles bij het oude blijft. De vraag is of de politieke elite toe is aan een wisseling van de wacht - de leider van het Nepali Congress is bijvoorbeeld een tachtiger. Thapa zegt: 'De politieke leiders weten nu wat het volk wil. Als ze niet luisteren naar de mensen zullen ze daarvoor afgestraft worden. De jonge Nepalezen zijn klaar voor een echte democratie.'