Slechte wetgeving

Lang niet alle mensen raken door eigen toedoen in financiële problemen maar door de overheid die na ontslag of ziekte te lang wacht met het verstrekken van een uitkering. Dat wachten kan iemand die al niet veel verdiende met een onbetaalbare schuld opzadelen. Volgens het jaarverslag van de ombudsman over het jaar 2005 komen te veel mensen door die traagheid van de overheid in de financiële problemen. Dat deze traagheid volgens de ombudsman niet zozeer te wijten is aan ambtenaren maar aan 'regels en systemen' moeten vooral het kabinet en veel Kamerleden zich aantrekken. Zij hebben die regels en systemen ingevoerd.

Veel problemen ontstaan door slechte wetgeving. Zo moest de uitkeringsinstantie UWV tegelijkertijd een fusie uit zes instanties verwerken, de nieuwe Wet inkomen door arbeid (WIA) in plaats van de WAO en de Wet administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging in sociale verzekeringswetten (Walvis) invoeren. Onder de vlag van vereenvoudiging moesten de ambtenaren een administratieve Herculestaak verrichten en burgers hebben er de schade van ondervonden. Ook de verandering van de huursubsidie wierp vorig jaar zijn schaduw vooruit en vorig jaar kregen de in het buitenland woonachtige Nederlanders hun formulier voor de veranderde zorgverzekering niet of te laat. Zoveel nieuwe wetten tegelijk zijn niet goed uitvoerbaar.

De ombudsman concludeert ten onrechte dat de overheid in tegenstelling tot de samenleving wel maakbaar zou zijn. De overheid is juist een onderdeel van de samenleving en daarom beperkt maakbaar, al was het alleen al dat de partijen die de overheid aansturen politiek van mening verschillen. Die meningsverschillen uiten zich ook in de bureaucratie bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Er zijn bijna geen immigratiediensten in de wereld waar dit niet speelt. Vaak leidt immigratie door juridisering en rechtszaken tot wachtlijsten. De Kamer moet dus zuinig zijn met juridisch moeilijke wetgeving. Het is daarom goed nieuws dat desondanks het aantal klachten bij de ombudsman tegen de IND het laatste half jaar afnam.

Bewindslieden en Kamerleden moeten reëel zijn in wat de overheid zelf vermag. Van het UWV hebben ze duidelijk te veel gevraagd. De ambtenaar is geen superman. De weg van de geleidelijkheid is soms beter dan een radicale hervorming, die zelden het gewenste resultaat heeft. De conclusie van de ombudsman dat slechts 21 procent van de burgers actief betrokken is bij de overheid en de rest op grote afstand staat, moet politici bescheiden stemmen. Het gaat erom de beperkte taak van de overheid goed uit te voeren.