Zijn blik verraadt alles

Bruce Willis zegt liever de draak te steken met actiefilms dan erin te spelen.

Het lukt hem maar niet van actie-rollen af te komen.

Scène uit de film Lucky Number Slevin die morgen in première gaat. scene uit de film Lucky Number Slevin FOTO: Independent Films Bruce Willis Independent Films

Ironie lijkt in het gezicht van Bruce Willis gebeiteld. Het hoogtepunt van zelfspot bereikte hij in Robert Altmans The Player. Hierin speelt hij een satirische versie van zichzelf, een actieheld met machinegeweer die een flauwvallende Julia Roberts uit de gaskamer redt. In de guitige ogen van Willis is vaak te lezen wat hij eigenlijk van een situatie vindt. Zo laat hij zich in Armageddon nobel neerstorten op een meteoriet om de mensheid te redden. De twinkeling in zijn ogen en zijn halve grijns verraden dat hij het eigenlijk allemaal niet zo serieus neemt.

In Lucky Number Slevin, die vanaf morgen in de bioscopen draait, knipoogt de 51-jarige acteur opnieuw naar zijn macho evenbeeld. Willis zit in een rolstoel, en zijn dagen als scherpschutter lijken voorbij. Totdat zijn handicap een vermomming blijkt en hij feilloos de trekker van zijn pistool weet te vinden.

In 1999 maakte de ironie plaats voor melancholie. Willis was klaar met al dat geschreeuw en geren door de straten en verraste vriend en vijand met een ingetogen rol in The Sixth Sense. Achter zijn apathische blik in die inmiddels klassieke thriller schuilde een immens leed. Het was niet de eerste keer dat Willis zijn actiefilms de rug toekeerde. In 1998, na de première van Armageddon, zei hij over het actiegenre: 'Het is zoveel leuker om er de draak mee te steken dan om erin te spelen. Ik ben het helemaal zat.' Hij beloofde dat er in zijn volgende vier films geen geweren zouden voorkomen.

Hij maakte zijn belofte bijna waar en speelde in de kleinschalige, door hemzelf gefinancierde Kurt Vonnegut-verfilming Breakfast of Champions, het geestverschijningsraadsel The Sixth Sense, de kroniek van een mislukt huwelijk The Story of Us en de Disney-film The Kid, waarin hij zichzelf als achtjarig jongetje tegenkomt. Hij 'zondigde' tussendoor met de maffiafilm The Whole Nine Yards. Dat de oude vos zijn streken toch niet was verleerd, bewezen luidruchtige films als Bandits, Tears of the Sun, Hostage en Sin City.

In zijn allernieuwste film 16 Blocks speelt hij een alcoholistische agent, die wat minder tegendraads is dan het lijkt: Willis' personages worden wel vaker geplaagd door trauma's, liefdesverdriet of gewetenswroeging, zoals in Die Hard, The Sixth Sense en Twelve Monkeys.

Zijn carrière begon zonnig met de opgewekte detectiveserie Moonlighting, waarmee Willis het publiek om zijn vingers wond. Het geflirt met Cybill Shepherd hield de hele serie aan, totdat ze elkaar in de armen sloten en de serie wel moest stoppen. De vele ruzies op de set zullen ook wel een rol hebben gehad. Net als in Moonlighting wordt Willis in zijn doorbraakfilm Die Hard opgevoerd als een voornamelijk in kwinkslagen sprekende betweter. Al verklaarde hij in 2005 tegen de BBC dat hij de vervolgen op Die Hard eigenlijk maar niets vond, is Die Hard 4.0 nu in voorproductie.

Over de koers van president Bush, die Willis tot zijn vriendenkring mag rekenen, is hij weinig ambivalent. Samen met Arnold Schwarzenegger en Charlton Heston was Willis een van de weinige Hollywoodsterren die openlijk de oorlog in Irak ondersteunden. Nadat Willis in 2003 de Amerikaanse troepen in Irak had bezocht, beloofde hij 1 miljoen dollar uit zijn eigen zak te betalen aan degene die Saddam Hoessein zou vangen. In 2005 loofde hij hetzelfde bedrag uit aan degene die het terreurnetwerk Al-Qaeda zou oprollen.

Het is Bruce Willis nu menens. Voorbij zijn de tijden van zorgeloze 'provocaties' als in The Jackal, waarin Willis een homo kust, en Color of Night, waarin hij naakt te zien is. 'Ik hou niet van deze wereld', zei hij in 2001 in een interview. 'En Hollywood is alleen maar bedoeld als afleiding van de harde werkelijkheid. Toch blijf ik trots op wat ik doe: vermaken.'

    • Mariska Graveland