Van baan naar baan en van bar naar bar trekken

Factotum. Regie: Bent Hamer. Met: Matt Dillon, Lili Taylor, Marissa Tomei. In: 19 bioscopen.

De stijl die de Noorse regisseur Bent Hamer heeft gevonden om Charles Bukowski's tweede roman Factotum (1975) te verfilmen komt aardig in de buurt van het proza van de nonconformistische schrijver-drinker, wiens werk al vaak verfilmd is (Barfly, Tales of Ordinary Madness, Crazy Love). Hamer filmt zonder franje. Hij gebruikt montage om komische overgangen te bereiken en vervangt de witregel door een fade-out. In sommige scènes zijn de camera-instellingen minimaal: vanuit een vaste plaats wordt er iets geobserveerd, waarbij hooguit de personages gevolgd worden en er pas gesneden wordt naar een volgend shot als dat echt nodig is. Een mooi voorbeeld is de scène waarin Henry Chinaski (Bukowski's alter ego, gespeeld door Matt Dillon) besluit weg te gaan bij vriendin en drinkmaatje Jan (Lili Taylor). De camera staat voor het bed. Eerst wordt Chinaski wakker. Hij schuifelt naar de wc achter in het beeld en gaat omstandig overgeven. Omdat zijn hoofd verscholen zit achter de deurpost zien we dat niet, maar we horen het des te beter. Dan loopt hij terug naar voren om aan zijn bureau een biertje achterover te slaan. Daarna staat Jan op en volgt hetzelfde ritueel, met een kleine variatie: ze gaat op bed zitten en steekt een peuk op. Pas dan begint het afscheid, als Chinaski zegt alleen te willen zijn en zijn spullen pakt.

Factotum laat episodes zien uit het leven van Chinaski, die van baan naar baan en bar naar bar trok. Flarden uit de verhalen die hij schrijft horen we in voice-over, bespiegelingen over het schrijverschap, vrouwen en het leven. Dat is pas draaglijk als er wat te drinken is en er geschreven kan worden.

    • André Waardenburg