Turks gebruik: 'verstop de kip'

De laatste week van maart waren er 24 uitbraken van vogelgriep in Turkije.

Preventie is moeilijk, alle kippen afmaken kan niet.

Een kip wacht in de Oost-Turkse stad Dogubayazit op een keuring door veterinair deskundigen. Bestrijding van de vogelgriep in Turkije valt niet mee. Overheidsvoorlichting bereikte de bevolking vaak niet. Foto AP Poultry, collected by Turkish veterinary officials, wait for culling in the eastern Turkish town of Dogubayazit January 7, 2006.The strain of bird flu that caused a recent outbreak of the disease in Turkey is the deadly H5N1 type, the European Commission said on Saturday. "The European Commission has been informed that test results from the EU laboratory at Weybridge this morning confirmed that the avian influenza virus, which has recently caused an outbreak in poultry in eastern Turkey, is a high pathogenic type H5N1," the EU executive said in a statement. REUTERS/Umit Bektas REUTERS

De vogelgriep in Turkije is niet langer wereldnieuws, maar ze is niet verdwenen. Serhat Ühal, infectieziektendeskundige aan het academisch ziekenhuis van de Hacettepe-universiteit in Ankara en adviseur van het Turkse ministerie voor Volksgezondheid, voorspelt een lange strijd. De cameraploegen zijn vertrokken uit Turkije, de vogelgriep is gebleven. Zoals in het dorp Hamit Kasabasi in de provincie Kirsehir. Op 21 maart gingen er zes kippen of kalkoenen aan dood, stond begin deze maand in de nieuwsbrief van de OiE, de wereldorganisatie voor diergezondheid.

Alleen al in de laatste week van maart waren er 24 uitbraken in acht provincies. Sinds 15 december, toen in Oost-Turkije de eerste dode vogels gemeld werden, zijn er in dit soort dorpen verspreid over het land tweeënhalf miljoen stuks pluimvee afgemaakt. 'Het is de natuurlijke gang van zaken', zegt prof. Serhat Ünal. 'Het zit in wilde vogels, dat kan overslaan. We kunnen niet alle tien miljoen kippen van particulieren afmaken. Hoe moeten we die eiwitbron vervangen?'

Zijn werkterrein werd rond de jaarwisseling wereldnieuws, toen twee tieners uit de oostelijke regio Dogubayazit overleden aan de H5N1-griep. In de twee weken daarop stierven nog twee mensen, acht werden ziek. Daar bleef het bij. Op het jaarlijkse Europese infectieziektencongres ECCMID in Nice had Ünal vorige week dan ook een positief verhaal. Tijdens een gesprek de volgende dag maakt Ünal echter duidelijk op hoeveel praktische problemen een land als de zijne stuit bij de bestrijding. In Turkije leidt de vogelgriep een sluimerend bestaan in particuliere kippenhokken en dat is kenmerkend voor veel landen, en niet alleen buiten Europa. Sinds oktober produceert de OiE bijvoorbeeld ook vanuit Roemenië een constante stroom meldingen, en enkele weken geleden kwamen de eerste berichten uit Albanese dorpen. Het trekt de aandacht niet, maar volgens Ünal zal de huidige situatie nog lang voortduren. 'Het kan vijf, zes jaar duren voor je de ziekte kwijt bent.'

In de eerste maanden, toen er nog geen mensen waren gestorven, verliep de bestrijding stroef, vertelt Ünal. Aan preventie was voor die tijd geen aandacht besteed. 'Daarna werd er quarantaine ingesteld, levende kippen mochten niet op markten verkocht worden. Maar toen de boeren eenmaal het geld voor hun afgemaakte dieren terug hadden gekregen, begonnen we het te vergeten.' Tests in wilde vogels wezen uit dat het virus die herfst in het land aanwezig bleef. 'Eind december probeerden we mensen op straat in te lichten, maar het was vakantie. Voorlichtingsboodschappen van de regering op tv werkten blijkbaar niet. In Oost-Anatolië zijn kippen een belangrijke eiwitbron. Bewoners verstopten ze voor de ruimers.' Ook de lokale laboratoria stonden onder druk: in Ankara werden in de eerste twee weken meer dan driehonderd mensen getest. Ünal: '21 gevallen die in Turkije positief getest waren, konden niet onafhankelijk worden bevestigd. We hadden haast, dan doe je niks aan kwaliteitscontrole. Elk uur belden er dokters op om te vragen of ze hun patiënten Tamiflu moesten geven. Godzijdank hebben we geen menselijke besmettingen over het hoofd gezien.'