Oud-premier ziet in Martensmania eerherstel

In zijn tijd als premier van België zagen maar weinigen Wilfried Martens staan. Nu zijn memoires uit zijn is dat veranderd.

Wilfried Martens Foto AFP Former Belgian Prime Minister Wilried Martens, the current president of the European Popular Party (EPP), attends a party congress in Rome 29 March 2006. AFP PHOTO / ALBERTO PIZZOLI AFP

Even is hij weer helemaal terug in België: Wilfried Martens. Vanaf 1979 de aanvoerder van niet minder dan acht kabinetten - de kortste zittingsperiode bedroeg enkele maanden, de langste ruim drie jaar - en daarmee de premier met veruit de meeste dienstjaren. Deze week werd de politicus van christen-democratische huize 70 jaar en deze week ook verschenen zijn ruim 900 pagina's tellende memoires. Het gevolg: Martens-mania.

De man die in zijn tijd als premier vaak werd afgeschilderd als 'de notaris', de man die als geen ander de kunst van het gevraagd worden beheerste zoals het dagblad De Morgen schrijft, blijkt vijftien jaar na zijn weinig glorieuze vertrek uit de nationale politiek zelfs goed voor een toneelstuk. 'Hij was een bijna Shakespeareaans personage', aldus theatermaker Paul Meuleman deze maand tegen het weekblad Knack.

Martens zelf zei na zijn bezoek aan de voorstelling het monoloog-stuk als 'een zeker eerherstel' te beschouwen. De eerste reacties op zijn memoires wijzen in dezelfde richting. Martens was achteraf bezien zo slecht nog niet. Of zoals Karel van Miert, in de jaren tachtig voorzitter van de Socialistische Partij, zegt: 'Wilfried Martens was een van de succesvolste premiers uit onze geschiedenis.' Maar zo vertrok hij in 1992 niet uit de nationale politiek. Zijn partij was volledig op hem uitgekeken.

De Martensjaren in België waren de Lubbersjaren in Nederland. Lubbers introduceerde het no-nonsense beleid met een nagenoeg onaantastbaar regeerakkoord. Martens deed het op zijn manier door met volmachten te regeren die het parlement op een groot aantal terreinen tijdelijk buiten spel zetten. Eén van zijn meest omstreden maatregelen was de devaluatie van de frank met 8,5 procent, op het hoogtepunt van de economische crisis in februari '82.

'Op een weekend tijd staken we de Rubicon over met een legioen aan saneringsmaatregelen die de ommekeer voorgoed bewerkten', schrijft Martens in zijn memoires die hij de veelzeggende titel Luctor et Emergo heeft gegeven. De devaluatie die hier een belangrijk onderdeel van uitmaakte, noemt hij vandaag in de krant De Standaard 'het grootste succes uit mijn carriere'.

Martens kreeg ook te maken met de koningskwestie waarbij de toenmalige koning Boudewijn met een beroep op zijn geweten weigerde de abortuswet te ondertekenen. Een constitutionele crisis werd vermeden door de koning één dag uit zijn functie te ontheffen, waardoor de wet buiten hem om kon worden ingevoerd. In zijn memoires schrijft Martens er 'honderd procent zeker' van te zijn dat Boudewijn - als hij nog had geleefd - dezelfde problemen zou hebben gemaakt met de euthanasiewet.

'Hij vertrouwde me eens toe dat koningin Beatrix die grote bekommernis met hem deelde', aldus Martens die vervolgens uit de mond van Boudewijn optekent: 'Maar ze kan gelukkig vertrouwen op de vastberadenheid van premier Ruud Lubbers.'

    • Mark Kranenburg