Minder vluchtelingen in de wereld

Het aantal vluchtelingen in de wereld neemt af, maar het aantal ontheemden in eigen land groeit juist. De UNHCR kritiseert in een rapport het asielbeleid van geïndustrialiseerde landen.

Het aantal vluchtelingen in de wereld is in 2004 gedaald tot het laagste aantal in 25 jaar. Daar tegenover staat dat het aantal ontheemden in eigen land is gegroeid. Dat meldt de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR in het vandaag gepubliceerde rapport The state of the world's refugees: human displacement in the new millennium.

Doordat er de afgelopen jaren minder gewapende conflicten tussen staten zijn geweest, en de vluchtelingen van sommige conflicten op grote schaal terugkeren naar hun land van herkomst, waren er op 1 januari 2005 nog 9,2 miljoen vluchtelingen (personen die om humanitaire redenen hun land verlaten). In 1992 waren dat er nog achttien miljoen.

Doordat de internationale gemeenschap steeds vaker ingrijpt in conflictsituaties, kunnen slachtoffers van oorlogen in toenemende mate worden opgevangen voordat zij de grens van hun land zijn overgestoken, aldus de UNHCR in zijn rapport. Daardoor daalt de vluchtelingenstroom, maar stijgt het aantal ontheemden in eigen land (internally displaced persons, IDP's). In 2004 ging het naar schatting om 25 miljoen mensen.

Vooral in de laatste vijf jaar is er een scherpe daling in het vluchtelingenaantal waarneembaar. Sinds de val van het Talibaan-regime in 2001 bijvoorbeeld zijn er vier miljoen Afghanen teruggekeerd, vooral uit Pakistan. Ook in Angola, Sierra Leone, Burundi en Liberia, waar de afgelopen jaren burgeroorlogen beëindigd zijn, keerden honderdduizenden terug.

Van de 9,2 miljoen leeft een meerderheid van 5,7 miljoen al meer dan vijf jaar als vluchteling. Zij zijn verdeeld over 33 locaties in de wereld (voornamelijk vluchtelingenkampen en stedelijke gebieden), zonder dat er een oplossing voor hun situatie in zicht is.

Voorafgaand aan de presentatie van het rapport vestigde de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen Antonio Guterres gisteren in Londen vooral de aandacht op het groeidende probleem met IDP's. Zij lijden onder strengere asielwetgeving en de toegenomen angst voor terrorisme, waardoor zij moelijker asiel kunnen aanvragen in een ander land en daar als vluchteling geregistreerd worden. In 2004 waren er 20 procent minder asielaanvragen in de lidstaten van de Europese Unie dan in het jaar ervoor, en 36 procent minder dan in 2001.

De UNHCR noemt de strengere immigratieregels in vele geïndustrialiseerde landen een 'significante factor' in deze daling, maar kan niet aangeven hoe dit aandeel zich verhoudt tot de veranderde situatie in bijvoorbeeld voormalig Joegoslavië, Somalië en Congo, waaruit veel aanvragen kwamen.

'In de publieke opinie is er een vervaging opgetreden tussen illegale immigratie en veiligheidsproblemen met asiel en vluchtelingenzaken', sprak Guterres. 'Dit demonstreert hoe belangrijk het is om intolerantie te bestrijden en de gedachte ter discussie te stellen dat vluchtelingen en asielzoekers brengers van onveiligheid zijn, in plaats van slachtoffers daarvan.'

Rectificatie / Gerectificeerd

De grafiek bij het artikel Minder vluchtelingen in de wereld (19 april, pagina 4) vermeldde ruim 300.000 Palestijnse vluchtelingen. Dit zijn de Palestijnen die onder de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR vallen. Zo'n 4 miljoen Palestijnen staan onder de hoede van de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA. Zij komen niet in de UNHCR-cijfers voor.