Ik vraag Europa enig geduld

Nederland heeft altijd deel uitgemaakt van de Europese voorhoede - en dat moet zo blijven, zegt Romano Prodi. Want Nederland is belangrijk voor Europa.

Romano Prodi Foto Reuters Italy's opposition leader Romano Prodi leaves the headquarters of his centre-left coalition in Rome April 18, 2006. In Italy's April 9-10 general elections, Prodi won a razor-thin victory over Prime Minister Silvio Berlusconi, who refuses to acknowledge the results. REUTERS/Alessandro Bianchi REUTERS

ROME, 19 April. - De man die naar alle waarschijnlijkheid de nieuwe premier van Italië wordt, veroorzaakte dit weekend enige opschudding in Nederland. In een vraaggesprek met de Britse Sunday Times opperde Romano Prodi dat een kopgroep binnen de Europese Unie de politieke integratie nieuwe vaart moet geven. Nederland, zou hij hebben gezegd, hoort niet bij die selecte groep landen.

Wilt u Nederland uitsluiten van de kopgroep van landen die de EU moeten herlanceren?

'Nee, de Sunday Times heeft toegegeven dat zij een fout hebben gemaakt. Ik heb simpelweg 'nee' gezegd toen de journalist vroeg of ik al felicitaties had ontvangen van de Nederlandse premier. De journalist heeft zijn excuses aangeboden voor de fout in het stuk.'

Dus Nederland kan wel deel uitmaken van die kopgroep?

'Nederland heeft altijd deel uitgemaakt van de Europese kopgroep. Ik denk dat de Europese cultuur diep geworteld is in Nederland, ook al heeft de uitslag van het Nederlands referendum over de Europese grondwet aangetoond dat de crisis veel ernstiger is dan we hadden gedacht.

'Ik denk dat Nederland nu en in de toekomst van belang is voor een gemeenschappelijke politiek. Er is geen reden om onderscheid te maken tussen Frankrijk en Nederland, die beide te maken hebben gehad met een referendum tegen Europa. De volkswil moet worden gerespecteerd. Maar dat verhindert niet dat men opnieuw samen initiatieven kan nemen in het gemeenschappelijk belang. De enige voorwaarde die ik stel, is dat landen die het initiatief nemen altijd de poort open moeten laten voor de andere landen. Europa opereert nooit met een gesloten deur.'

Wat voor Europees plan heeft u eigenlijk?

'Het gaat niet om een plan, maar om politieke wil. Ik zal die ook aan alle Europese bondgenoten overbrengen. We moeten echt opnieuw de Europese weg inslaan. En dat kun je niet anders dan met de groepen die het meest met elkaar zijn verbonden, de landen van de euro. Die nieuwe gezamenlijke politiek betreft energie, onderzoek en de coördinatie van de Europese economisch politiek. Op die eerste twee terreinen is gezamenlijk EU-beleid onontkoombaar, want anders is het einde van Europa nabij. Dat laatste, die economische politiek, is mijn obsessie. Sinds een aantal jaren hebben we met de gemeenschappelijke monetaire politiek het mooiste en ongelooflijkste wat er is. Maar parallel daaraan moet er ook een coördinatie komen van de economisch politiek om zo de Europese munt sterker te maken.'

Op het gebied van de buitenlandse politiek pleit u voor afschaffing van het vetorecht van de individuele lidstaten?

'Ja. Dat is onmisbaar in een geglobaliseerde wereld. Want stel je voor over tien jaar: wat betekenen we dan nog in de wereld als we niet verenigd zijn? Met landen als de VS, en China en India die opkomen?... Niks.'

Wordt u eigenlijk wel de volgende premier van Italië. Berlusconi denkt van niet?

'Zeker. Ik verwacht binnen een paar uren de officiële uitslag van de verkiezingen.'

Hoe is het om al twee keer Silvio Berlusconi, de machtigste en rijkste man van Italië, te hebben verslagen. In 1996 en nu?

'Ik ben zeer gelukkig. De strijd was nog moeilijker dan de vorige keer. De economische middelen en de mediamacht die Berlusconi heeft ingezet zijn nog nooit vertoond in Europa. Dus dat ik erin geslaagd ben te winnen, ook al is met zeer beperkte meerderheid, geeft me heel veel voldoening.''

Maar Berlusconi wil het niet toegeven? Hij lijkt vast van plan u zoveel hij kan te blokkeren. Hoe kunt u met zo'n tegenstander en met zo'n beperkte meerderheid in de Senaat het land regeren?

'Berlusconi heeft altijd gezegd dat wie met één stem wint, rustig kan regeren. Zijn doctrine pas ik nu toe. De meerderheid in het Huis van Afgevaardigden is heel groot, die in de Senaat beperkt. Maar we werken nu al aan coherente parlementaire strategie om rustig te kunnen regeren. Zo kunnen we in de Senaat al op een meerderheid van vijf in plaats van twee rekenen.'

Bent u niet bang voor de oppositie van Berlusconi? Is hij geen gevaar voor de toekomst van het land?

'Hij zal met elk middel het leven in het land proberen te blokkeren. Hij zal al zijn media en economische macht daarbij inzetten. Maar de kracht van de democratie is dominant. De mensen hebben het begrepen. Ze hebben alleen behoefte aan rust.

'Dus dit spel van Berlusconi kan maar een paar dagen duren. En dan begrijpt het land dat er behoefte is aan een serieuze regering.'

De media hebben dezer dagen zeer pessimistische analyses van de huidige politieke en economische situatie in Italië geschetst. De Financial Times betwijfelt of Italië met zijn gigantische staatsschuld in 2015 nog wel deel kan uitmaken van de Eurozone. Kunt u de neergang van Italië nog wel keren?

'Toen ik in 1996 begon te regeren zei de Financial Times ook dat het onmogelijk was dat Italië zou toetreden tot de euro. De feiten hebben het weerlegd. We zijn makkelijk en volgens de regels na 2,5 jaar toegetreden. Ik ben vast van plan een economische saneringspolitiek te voeren. Net als de vorige keer toen ik premier was. Ik wil een sterk Italië met een sterke euro. Italië blijft in de eurozone, maar met een gesaneerde begroting en met een staatsschuld die zakt. De staatschuld is de vorige keer dat ik regeerde ook gezakt en is pas de laatste twee jaar van de regering-Berlusconi weer gaan groeien. Ik wil simpelweg volgens dezelfde logica beslissingen nemen als de vorige keer. En ook toen had ik geen grote parlementaire meerderheid.'

Wat kan Europa voor Italië doen?

'Ik wil alleen dat Europa onze voorstellen aanhoort en dat wij op onze beurt meteen geloofwaardigheid tonen. Ik vraag dus aan Europa ernst, strengheid en, dat veroorloof ik me te vragen, een beetje geduld, omdat in Italië de laatste periode bepaald geen deugdelijke politiek is gevoerd. Ik heb wat tijd nodig om Italië op de goede weg te zetten.

Hoeveel tijd?

'Ik begin meteen. De resultaten volgen over een paar jaar. Maar ik zal nu al een geloofwaardig plan voor de korte, midden, lange termijn presenteren. Ik vraag Europa dat te onderzoeken en te toetsen.'

Wanneer zult u premier zijn en kunt u daadwerkelijk beginnen?

'Er bestaat een gecompliceerd formeel probleem, omdat eerst een nieuwe president moet worden gekozen. Het kan of de eerste helft van mei zijn of de tweede helft van die maand, afhankelijk van wanneer ik de opdracht krijg een regering te vormen van de oude of die nieuwe president.'

    • Bas Mesters