het beeld

Overmorgen wordt de Britse koningin Elizabeth II tachtig. Ze regeert nu ruim 54 jaar en wordt in vorstelijke anciënniteit alleen overtroffen door koning Bhumibol van Thailand. Als ze nog tien jaar op de troon zit, evenaart Elizabeth de regeerperiode van haar legendarische betovergrootmoeder Victoria (1837-1901).

ZDF, Royal: Die eiserne Königin (Elizabeth II. wird 80), 18 april, 20.30u.

In een ordentelijke verjaardagsdocumentaire van de in monarchistische kwesties altijd zeer geïnteresseerde ZDF, met een knipoog naar Margaret Thatcher getiteld Die eiserne Königin, blikt samensteller Ralf Piechowiak ook terug op de kroning. Die vond plaats op 10 juni 1953 en was de eerste gebeurtenis van wereldformaat die door de televisie rechtstreeks werd uitgezonden. Alleen in de VS en Groot-Brittannië stelde de omvang van het televisiebezit al iets voor, maar het idee dat men er ook in de overzeese gebiedsdelen, zij het uiteraard met enige vertraging, naar kon kijken, maakte grote indruk.

De vorstin zelf had zich volgens de documentaire lang tegen de televisie-uitzending verzet, omdat die afbreuk zou kunnen doen aan het mysterie van de koninklijke macht. Dat is een interessant argument. Inmiddels lijkt de universele aanwezigheid van camera's bij elk - al dan niet ritueel - aspect van het menselijk bestaan die schroom te logenstraffen. Nu zou het kijkerspubliek geen geduld meer hebben met een koningshuis dat iets voor de camera verborgen wil houden. Uiteindelijk ging ook koningin Elizabeth overstag, maar de televisie moest de uitzending even staken op het moment van de zalving, want dat was echt een taboe. Nederlandse vorsten worden niet gezalfd, maar ik ben benieuwd wat de opvolger van deze Britse vorstin over zo'n televisieverbod denkt.

We mochten ook bij de koninklijke bijzettingen in Delft niet mee de crypte in en de kist van Gerard Reve hebben we evenmin ter aarde zien bestellen. Het laatste blijkt de gewoonte bij elke Belgische begrafenis, want wie wil zoiets nou zien? We kijken toch ook niet in de crematie-oven?

BNN wel, overigens. In de eerste aflevering van Over mijn lijk over vijf ongeneeslijk zieke jongeren werd maandag aangekondigd dat in aflevering twee Karin een rondleiding vraagt in de spelonken van het crematorium. Je wilt het allemaal weten, hè? Presentator Patrick Lodiers hield ons ook niet in onwetendheid over het feit dat van de vijf hoofdpersonen vier de eerste uitzending niet gehaald hebben.

Volgens de ZDF had de ijzeren koningin duchtig last van de 'concurrerende stijl' van haar schoondochter Diana. Die had een veel intensere relatie met de camera's. Na haar dood in 1997 zou premier Blair de koningin gedwongen hebben in het openbaar haar gevoelens van rouw te betuigen. In de Duitse documentaire stelt een deskundige dat als Blair op dat moment niet ingegrepen had en meer begrip had getoond voor de kritische publieke opinie, de monarchie het heel moeilijk zou hebben gekregen.

Gered door een socialistische minister-president dus, net als het huis van Oranje door Drees bij de Greet Hofmans-affaire, door Den Uyl in de Lockheed-zaak en door Kok en Van der Stoel, toen Jorge Zorreguieta moest worden overreed het huwelijk van zijn dochter niet bij te wonen. In zulke penibele tijden is de camera in principe je allerbeste vriend.