Opvang gevraagd voor onschuldige Oeigoeren

Een aantal onschuldige Oeigoerse gevangenen op Guantanámo Bay kunnen nergens hen. Misschien dat de Amerikaanse bondgenoot Angela Merkel hen van dienst kan zijn.

De Amerikaanse president Bush is onder de indruk van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, hoewel ze openlijk pleit voor sluiting van het omstreden detentiekamp op Guantanámo Bay. “Ze is slim. Ze heeft een aantrekkelijk karakter“, zei hij toen Merkel in januari voor het eerst op bezoek was in het Witte Huis. Conclusie na die ontmoeting: met Merkel is Duitsland weer een betrouwbare bondgenoot, ondanks kritiek op enkele aspecten van het Amerikaanse beleid.

Juist daarom kan Merkel misschien een belangrijke rol spelen voor een aantal gevangenen op Guantanámo Bay, van wie de VS hebben vastgesteld dat ze geen “vijandelijke strijders' zijn, maar die, onschuldig, in hun cel blijven omdat ze nergens heen kunnen. Het gaat om vijftien Oeigoeren uit de overwegend islamitische regio Xinjiang in het westen van China, nauw verwant aan de etnisch-Turkse volkeren aan de andere kant van de grens.

Zaterdag berichtte Die Welt dat de Amerikaanse regering Duitsland probeert over te halen de onschuldige Oeigoeren gastvrijheid te verlenen. Daarmee zou Merkel haar bondgenoot Bush verlossen van een pijnlijke, al jaren lopende kwestie. Andere landen hebben het Amerikaanse verzoek om de Oeigoeren op te nemen, beleefd van de hand gewezen. Zelf willen de VS hun geen asiel verlenen om geen precedent te scheppen voor nog meer onschuldige Guantanámo-gevangenen. Maar de meest voor de hand liggende optie, terugsturen naar hun vaderland China, is voor Washington ook niet aanvaardbaar. Peking beschouwt de Oeigoeren in beginsel als separatistische opstandelingen, en in China riskeren de vrijgelaten Oeigoeren alsnog vervolging en mogelijk de doodstraf.

De Oeigoerse kwestie kwam gisteren in de VS zelf in het nieuws door de weigering van het Amerikaanse Hooggerechtshof zich uit te spreken over de gevangenschap van twee Oeigoeren, Abu Bakker Qassim en A'del Abdu al-Hakim. In december bepaalde een federale rechter in Washington dat de twee, opgepakt in Pakistan en sinds juni 2002 op Guantanámo, illegaal worden vastgehouden. Maar de rechter zei ook dat hij de Amerikaanse regering niet kon dwingen hen in vrijheid te stellen. Volgende maand zal hun zaak in hoger beroep dienen. Met een formele verwijzing naar die beroepszaak weigerde het Hooggerechtshof gisteren in te gaan op het verzoek van de advocaten van de twee Oeigoeren om nu al onmiddellijk hun vrijlating te gelasten.

Vanmiddag komt de Chinese president Hu Jintao aan op Amerikaanse bodem voor een officieel bezoek. Donderdag ontvangt president Bush hem in het Witte Huis. Maar volgens diplomaten zullen de Amerikaans-Chinese gesprekken vooral gaan over handelspolitieke zaken, zoals de aanschaf van Boeings om het Amerikaanse handelstekort te compenseren, en is het zeer onwaar-schijnlijk dat de Oeigoerse kwestie ter sprake wordt gebracht. Voor een discrete oplossing heeft Bush zijn hoop gevestigd op bondgenoot Merkel. Maar, zeggen Duitse diplomaten, ook zij moet behoedzaam opereren jegens China. Eind volgende maand gaat Merkel op bezoek in Peking. Maar daarvoor nog wordt zij als betrouwbare bondgenoot opnieuw in het Witte Huis verwacht.