Tussen fysica en homeopathie

Het is geen wetenschappelijke discussie, dus moet je die ook niet voeren op een bijeenkomst van een wetenschappelijke vereniging.' De Groningse kernfysicus Nasser Kalantar is niet boos, maar wel teleurgesteld' over het besluit van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging (NNV) om op haar jaarbijeenkomst 'Fysica 2006' een avonddiscussie, bestemd voor een breed publiek, te wijden aan het onderwerp 'Kosmologie, evolutie en Intelligent Design'. Intelligent Design (ID) is de gedachte dat aan het ontstaan van het leven een 'intelligente ontwerp(er)' te pas is gekomen.

Tijdens die discussie, op 28 april in Leiden (zie www.fysica.nl), gaat ID-bepleiter en natuurkundige Cees Dekker van de TU Delft in debat met VU-bioloog Jan Boersema en astronoom Ed van den Heuvel, emeritus hoogleraar sterrenkunde van de Universiteit van Amsterdam. Aldus willen de organisatoren van Fysica 2006 inhaken op het debat over de vraag of aan de biologische evolutie al dan niet een doelgericht ontwerp ten grondslag ligt. Bovendien willen zij parallellen trekken met vergelijkbare vragen die sommige wetenschappers opwerpen bij de evolutie van het heelal.

Ook andere NNV-leden is het thema van de avonddiscussie in het verkeerde keelgat geschoten. Er is flinke discussie ontstaan', beaamt bestuurssecretaris Piet Smulders. Zie het als een experiment. Maar eerlijk gezegd ben ik een beetje bang dat we tijdens de discussie geen stap verder komen.'

Volgens Nasser Kalantar is de discussie niet alleen ongepast omdat maar heel weinig natuurkundigen iets zien in het ID-gedachtegoed. Het is bovendien een geloofskwestie, geen wetenschappelijke stelling waarvan iemand over tien jaar kan zeggen: ok, het tegendeel is bewezen. Want dan moet Dekker God laten vallen, en dat zal hij vast niet doen.' Dekker is overtuigd christen, maar heeft steeds gezegd een wetenschappelijke discussie te willen voeren.

Waar begint homeopathie?', vergelijkt NNV-lid Wim van der Zande van de Radboud Universiteit Nijmegen Intelligent Design (ID) met andere dubieuze wetenschap. Hij denkt dat de programmacommissie van Fysica 2006 snel heeft gekozen voor een lekker maatschappelijk controversieel onderwerp, zonder na te denken over de status die ID daarmee verleend wordt.

Maar Jos de Jongh, Leids natuurkundige en voorzitter van die programmacommissie, vindt de reacties overtrokken en emotioneel. Ik begrijp niet waarom we ergens niet over zouden kunnen discussiëren', zegt hij. Biologen, zo is mijn persoonlijke mening, doen alsof Darwins evolutietheorie alles verklaart, terwijl er voor het ontstaan van biologische soorten op deze manier volgens mij geen hard bewijs is. Dat vind ik onwetenschappelijk.'

Volgens De Jongh is er alleen bewijs voor darwinistische variatie binnen biologische soorten, maar zijn er geen fossielen gevonden die het ontstaan van nieuwe soorten op deze manier ondersteunen. Dan moet je niet doen alsof dat wel zo is.'

    • Bruno van Wayenburg