Sociaal zoenen (2)

Onder stukjesschrijvers van de oude stempel geldt een vuistregel: één brief staat voor honderd lezers. Dat wil zeggen, als iemand schriftelijk had gereageerd waren 99 van plan hetzelfde te doen. Misschien hadden ze geen pen en papier bij de hand, konden ze hun computer niet op gang krijgen, duurde de aanvechting niet lang genoeg. Dat is van minder belang. Eén staat voor honderd, daar gaat het om. Of tegenwoordig misschien voor meer, want de email heeft de reactiebereidheid vergroot.

Geachte lezers, u bent mij een voortdurend raadsel. Ik geloof dat de wereld, het deel waar wij wonen en dat zwelgt in de lekkerste luxe, op een dwaalspoor is. Ik denk ook dat dit niet ten eeuwigen dage kan duren. Dat leg ik naar vermogen uit. Een paar jaar geleden kreeg ik nog wel eens boze mailtjes van dames en heren die me verzekerden dat ik het helemaal bij het verkeerde eind had. Het ging juist eindelijk de goede kant op! Die lezers hebben waarschijnlijk de moed opgegeven. Ik kan het Armageddon aankondigen, de Zondvloed, de Jongste Dag, met de beste argumenten. Ze denken: dat zal wel, laat hem in de waan.

Op deze plaats in de krant bemoei ik me met alledaagsheden. Dan kan het voorkomen dat ik een ader van het dagelijks algemeen belang aanboor. Dat gebeurde vorige week, toen ik een stukje over het moderne sociale zoenen had geschreven. Vandaar dat ik erop terugkom.

Er is nog veel meer aan de hand dan ik had kunnen vermoeden. Binnen de langzamerhand gevestigde nationale gewoonte van het drie maal langs de wang in de lucht zoenen, of de huid met de lippen zeer vluchtig beroeren, zijn er allerlei variaties, afhankelijk van de verhouding tussen de twee zijn er allerlei partijen, ieder met hun creativiteit. Alles tussen een voorbedachte, uiterste kilheid en de diepste ontluikende genegenheid. Het kan een gebaar van bemoediging zijn, of een manier om over te brengen dat je de gezoende zo snel mogelijk de deur uit wenst.

Alles is mogelijk. Vroeger had je alleen je oogopslag tot je beschikking, je intonatie, en misschien je woordkeus. Door het sociale zoenen is het aantal mogelijkheden aanzienlijk toegenomen. Het is de nieuwe manier van woordloze communicatie. En als ik sommige lezers mag geloven, staat het nog in de kinderschoenen. Er zijn websites. Ik wijs op www.zoenbutton.nl. En van deskundige zijde word ik erop attent gemaakt dat die van de firma Blistex ernstige fouten bevat. Men is gewaarschuwd. En voorzover ik er nu over kan oordelen, bestaat er geen 'beginwang'.

Twee zaken moeten nog nader worden opgehelderd. Ten eerste: waar laat je je armen, je handen. Het gaat om een sociaal gebaar. Daarmee is al uitgesloten dat je je armen hartstochtelijk om de nek van de wederpartij slaat. Maar ze slap langs je lichaam laten hangen staat op z'n minst raar. Eén arm zachtjes even op de rand van de rug van de ander leggen, juist onder het schouderblad lijkt mij het beste. Bij ontmoetingen die een graadje intiemer zijn, het laten blijken dat je blij bent met de aanwezigheid van de ander: aan de elleboog grijpen, ook weer zacht, en desnoods een klein kneepje geven. Zoiets kan natuurlijk mislopen, het kan als een ongewenste intimiteit worden opgevat, en dan zijn we verder van huis. Het sociaal zoenen is niet zonder risico's.

En ten tweede: zoals bij alle sociaal verkeer doet ook de neus mee. In dit geval nadert de mens tot de hond. Iedereen heeft haar/zijn eigen geur, eventueel opgesierd of verdrongen door zeep, eau de cologne, parfum, Ma Griffe, Chanel No. 5, crème, beschermende olie, deodorant, vaak een mengsel van het een en ander. Terwijl je mond ter hoogte van de wang is, steekt je neus terzijde van de nek, en in de beweging van de begroeting werkt de kleding als een soort blaasbalgje. Ik zal er niet nader op in gaan, maar iedere sociale zoenbegroeting kan een klein avontuur voor de reukzin zijn. Mensen zijn ook zoogdieren en in deze hoedanigheid hechten ze onbewust een zeker belang aan de geur van het mededier.

Zou het mogelijk zijn dat dit betrekkelijk nieuwe zoenen de mens weer een stapje terug tot de natuur heeft gebracht? Beschaafd, binnen de regels van een etiquette in ontwikkeling, maar toch. Moeten we onder ogen zien, dat we wat dichter bij onze beste vriend, de hond zijn gekomen? Zoals ik in mijn vorige stukje heb geschreven, de machtigste man ter wereld heeft de sociale zoen als het ware gecanoniseerd, door zijn gelukwens aan mevrouw Rice bij haar benoeming tot minister van buitenlandse zaken. Deze gebeurtenis staat op tenminste twee websites die via Google te vinden zijn. De president van Amerika, baanbreker van het nieuwe zoenen. Een historisch ogenblik.