Mitsubishi Motors moet zelf ook vechten

Heeft de topman van Mitsubishi Motors wel iets te bieden als hij maandag met premier Balkenende praat over de redding van Nedcar? De autoproducent voert zelf al twee jaar een overlevingsstrijd.

Osamu Masuko Foto AP Mitsubishi Motors Corp. President Osamu Masuko smiles during a press conference launching the Japanese automaker's new "i" minicar in Tokyo in this photo taken on Tuesday, Jan. 24, 2006. Scandal-tarnished Mitsubishi Motors trimmed its losses for the quarter ended Dec. 31 compared to the same period a year earlier although it continued to struggle to boost revenue. The Tokyo-based automaker reported Thursday, Feb. 9, 2006, a 4.3 billion yen (US$36 million; 30 million) group net loss for the October-December period, considerably better than the 49.4 billion yen loss for the third quarter of 2004. (AP Photo/Katsumi Kasahara) Associated Press

Hoe zal topman Osamu Masuko van Mitsubishi Motors zich presenteren als hij maandag bij premier Balkenende komt praten over de onzekere toekomst van Nedcar in Born? Als redder van een bedrijf dat in 2004 bijna bankroet was en alleen door een miljardeninjectie kon worden gered? Als harde saneerder die sluiting van fabrieken niet schuwt en met een stevige efficiency-operatie Mitsubishi in 2005 weer op de been heeft gekregen? Of als superverkoper die met nieuwe modellen de ingezakte verkoopcijfers van Mitsubishi weer wil opschroeven, maar dat eerst nog moet bewijzen?

Masuko is het allemaal. Hij werd in januari 2005 topman van Mitsubishi Motors, toen dat aan de rand van de afgrond stond. In 2004 waren de Japanse zusters Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Corporation en Mitsubishi Bank of Tokyo op het laatste nippertje Mitsubishi Motors te hulp geschoten met meer dan tien miljard dollar. Want het familiewapen van Mitsubishi, met de drie diamanten, moest een schandelijke ondergang bespaard blijven.

Onderdeel van één concern zijn ze officieel niet. Ze stammen allemaal af van een scheepvaartonderneming die in 1873 werd opgericht. Voor het begin van de Tweede Wereldoorlog was deze uitgegroeid tot een conglomeraat van 120 bedrijven, met activiteiten van zware industrie tot het bank- en verzekeringswezen. Na de oorlog splitste de Amerikaanse bezetter het concern rigoureus op.

De hulp van de andere Mitsubishibedrijven was de laatste strohalm, nadat Daimler-Chrysler in 2004 geen geld meer wilde steken in de Japanse autoproducent. In 2000 had het Duits-Amerikaanse concern een belang van ruim 30 procent in Mitsubishi Motors genomen, met de ambitie een mondiale producent van auto's te worden. Talentvolle Duitse managers werden naar Tokio gestuurd om het kwakkelende Japanse bedrijf te reorganiseren. Tevergeefs.

In Japan had Mitsubishi ernstige imagoschade opgelopen door levensgevaarlijke productiefouten, die jarenlang verborgen waren. Omdat de naam van het bedrijf niet in diskrediet mocht worden gebracht, namen de managers en hun trouwe werknemers zelfs de dood van een klein aantal klanten voor lief. Toen het schandaal in 2004 naar buiten kwam, kon Mitsubishi ondanks de kosteloze reparatie van 800.000 wagens zijn nieuwe auto's aan de straatstenen niet meer kwijt. Japanners werden al nerveus als er een Mitsubishi in hun achteruitkijkspiegel opdook.

Tegelijkertijd was Mitsubishi in de VS, zijn belangrijkste markt na Japan, in de problemen gekomen. In de felle concurrentiestrijd ging het management te ver met financieringsregelingen. Amerikanen konden zonder het eerste jaar voor hun auto te betalen en zonder rente een jaar lang gratis rijden. Na twaalf maanden leverden ze hun sleuteltje weer in. Voor het imago van Mitsubishi was dat dodelijk. De verkopen stortten ook in de VS in 2003 en 2004 in. In dat laatste jaar maakte Mitsubishi Motors een verlies van 1,17 miljard dollar.

Masuko stelde na zijn aantreden direct een revitaliseringsplan op. Kostenbesparingen en de introductie van nieuwe auto's staan daarin centraal. En verder, sluiting van fabrieken en het schrappen van arbeidsplaatsen. 'We vechten om te overleven', zegt Tim Tozer, directeur Europa van Mitsubishi Motors. 'Daarbij telt elke euro, er is een intense focus op efficiëntie. In de laatste twee boekjaren hebben we onze kosten met 26 procent teruggebracht.'

Masuko veranderde de strategie. Begin jaren negentig had Mitsubishi overal in de wereld fabrieken geopend om auto's voor de lokale markt te ontwikkelen en produceren. Zo wordt de Colt in Limburg alleen voor de Europese markt gemaakt. Concurrenten gingen vanwege de efficiency juist auto's voor de hele wereldmarkt maken op één platform. Masuko wil dat Mitsubishi nu ook modellen ontwikkelt die in de hele wereld verkocht kunnen worden. Met minder variatie in de platforms en daardoor ook met minder productielocaties.

In Japan introduceerde Mitsubishi vorig jaar twee nieuwe auto's. Het grootste succes is de Outlander, een Sports Utility Vehicle (SUV). Deze komt, in een alliantie met PSA, eigenaar van Peugeot en Citroën, later dit jaar op de Europese markt. Ook doet de mini-auto i het goed in Japan waar Mitsubishi de vraag naar de twee auto's niet meer kan bijhouden.

Eind april maakt Mitsubishi de cijfers bekend over het in maart afgesloten boekjaar. Zeker is dat de verkopen in alle werelddelen zijn gestegen en door de bezuinigingen zal het bedrijf een klein verlies van enige tientallen miljoenen lijden. 'Ze hebben hun doelstelling gehaald en dat is al heel wat', zegt analist Ashvin Chotai van onderzoeksbureau Global Insight Automotive Group in Londen. 'Het vorige management was compleet ongeloofwaardig, omdat ze steeds met mooie doelstellingen kwamen die ze vervolgens niet haalden.'

Daimler-Chrysler heeft het feestje wreed verstoord met de onverwachte aankondiging om te stoppen met de productie van de Smart For-Four in de fabriek van Nedcar. Dat Mitsubishi ingrijpt in Limburg, past geheel in het beleid van het bedrijf. 'Het is droevig, maar we moeten wel', zegt Tozer. 'Onze belofte om er tot 2010 de Colt te produceren staat vast. Maar we moeten kijken hoe Nedcar past in onze wereldwijde structuur. We zullen er nooit meer, zoals de Colt, alleen een auto voor Europa bouwen.' Als Nedcar nog een tweede auto van Mitsubishi krijgt, zal die vanuit Born in de hele wereld verkocht moeten worden.

Die tweede auto zal waarschijnlijk niet de i worden. 'De Outlander zou een betere kandidaat zijn', zegt Tozer. 'Technisch kan het.' Hij benadrukt dat het nog een jaar kan duren voor er een beslissing valt.

'Met de Outlander kun je een scenario bedenken dat Peugeot en Citroën de fabriek in Born gaan gebruiken', zegt de Londense analist Chotai. Maar hij betwijfelt of Mitsubishi veel in een Europese fabriek wil investeren. 'Ze hebben nog steeds niet veel geld. De Japanse en de Amerikaanse markt zijn veel belangrijker. Die zullen eerder prioriteit krijgen.'

    • Dick Stegewerns Daan van Lent