Claims Weense roofkunst en de familie Mahler

Het artikel `Nieuwe claims Weense roofkunst` (NRC Handelsblad, 8 april) bevat enkele feitelijke onjuistheden.

Op 16 februari 2006 heeft Marina Mahler, kleindochter van Gustav Mahler en Alma Mahler-Werfel, bij de Oostenrijkse restitutiecommissie een formeel verzoek ingediend tot teruggave van het schilderij `Sommernacht am Strand` van Edvard Munch (in het artikel abusievelijk `Zeelandschap met maan` genoemd). De claim is gebaseerd op restitutiewetgeving uit 1998 en 2001 op grond waarvan de Oostenrijkse regering roofkunst opgenomen in staatscollecties opnieuw tegen het licht moet houden.

In de zaak Mahler draait het om de verstoorde relatie tussen Alma Mahler-Werfel - tijdens de oorlog getrouwd met de joodse schrijver Franz Werfel - en haar nazi-stiefvader Carl Moll. In 1937 werd het schilderij door Alma voor twee jaar in bruikleen aan de -sterreichische Galerie afgestaan. Zonder haar wetenschap of toestemming heeft Moll vijf dagen na de Anschluss het werk opgehaald en twee jaar later, in april 1940, via zijn dochter (tevens stiefzuster van Alma) aan het museum verkocht voor 7.000 reichsmark, een bedrag ver beneden de werkelijke waarde.

In het besproken artikel is de datum van deze transactie onjuist weergegeven. Belangrijker is dat Alma nimmer zelf - zoals ten onrechte wordt gesteld - het werk vóór de Anschluss aan het museum heeft aangeboden. Ze had op het moment van de verkoop geen financiële zorgen en ook overigens geen enkele aanleiding het werk van de hand te doen. Moll beweerde in 1938 geheel ten onrechte dat Alma Mahler-Werfel bereid zou zijn het werk voor genoemd bedrag te verkopen. De (stief)familieband gaf de doorslag voor de door de rechters in de naoorlogse procedures veronderstelde toestemming.

Juridisch kan dit uiteraard geen stand houden. Moll kon na de oorlog niet meer worden gehoord aangezien hij in 1945 op het moment van de Russische inname van Wenen samen met zijn dochter en schoonzoon zelfmoord pleegde. De door de Oostenrijkse regering benoemde restitutiecommissie doet in juni uitspraak.