Afwijkend type varkens-streptokok doodde 38 Chinezen

De grootste menselijke uitbraak ooit van de varkensbacterie Streptococcus suis, in de zomer van 2005 in China, is veroorzaakt door een type dat genetisch anders is dan de varkens-streptokokken die in Europa voorkomen. Dat blijkt uit een analyse van de uitbraak, waaraan 38 mensen stierven (PLoS Medicine online, 10 april).

Varkensboeren in de Chinese provincie Yunnan slachten een varken tijdens de streptokokken-uitbraak van zomer 2005. Landelijk golden tijdelijk strengere regels voor de varkensslacht. foto ap Workers clean a slaughtered pig at a slaughterhouse in Kunming, in southwest China's Yunnan province Wednesday, Aug. 3, 2005. China has ordered tighter controls on the slaughter and sale of pigs to curb the spread of a virulent strain of a swine-borne illness that has killed 38 people, some within as little as two hours of infection. (AP Photo) ** CHINA OUT, ONLINE OUT ** Associated Press

Varkens-streptokokken zijn wereldwijd een bekende ziekteverwekker in de veehouderij. Voor biggen is de ziekte dodelijk. Bij mensen kan de streptokok (potentieel dodelijke) hersenvliesontsteking veroorzaken. Dat gebeurt in Nederland enkele keren per jaar, vooral bij varkensslachters die besmet worden via wondjes in hun huid.

In de centrale Chinese provincie Sichuan werden vorig jaar echter in enkele maanden 204 mensen (vooral varkensboeren) ziek door de streptokok. Bijna één op de vijf van hen stierf, hoewel de ziekte zich niet van mens tot mens verspreidde.

De omvang van de uitbraak was groter dan ooit, en de symptomen van de slachtoffers waren ongebruikelijk: zij kregen geen hersenvliesontsteking, maar een 'toxische shock'-syndroom. Daarbij krijgt de patiënt een zeer lage bloeddruk, ademhalingsproblemen en koorts, waarna de lever en de nieren uitvallen. Deze symptomen zijn bekend van infecties met streptokokken, maar bij Streptococcus suis is toxische shock hoogst ongebruikelijk.

Daarom hebben wetenschappers van tien medische instituten in China een analyse van de bacterie verricht. Die laat zien dat de streptokok weliswaar van het bij menselijke infecties gebruikelijke type 2 is, maar dat enkele genen afwijken. Dezelfde variant bleek bij een uitbraak in 1998 in de aan de kust gelegen provincie Jiangsu ook al 14 slachtoffers t e hebben gemaakt.

De genetische verschillen zitten in een groep genen die coderen voor de suikerketens van de buitenwand van de streptokok. De samenstelling van deze suikerketens bepaalt of de bacteriën de vreetcellen van het menselijk immuunsysteem kunnen weerstaan.

Twee Britse infectieziektendeskundigen schrijven als commentaar in PLoS Medicine dat een dokter die een patiënt met onverklaarde sepsis ziet (ernstige bloedvergiftiging) voortaan ook moet denken aan een Streptococcus suis-infectie - als de patiënt tenminste contact met varkens heeft gehad. De symptomen van sepsis en toxische shock door streptokokken overlappen deels.

De commentatoren betwijfelen of de Chinese varkens-streptokok werkelijk agressiever is dan bijvoorbeeld Europese stammen. Het is volgens hen ook mogelijk dat de Chinese boeren nauwer contact hebben met hun varkens en, als ze ziek worden, geen adequate behandeling krijgen. Hester van Santen

    • Hester van Santen