Surfen op een bankje in het park

De stad San Francisco krijgt gratis draadloos internet. Doel van de gemeente is om de armen te helpen, en zoekmachine Google zorgt voor het netwerk. ,,We willen ervaring opdoen.“

Hij bekijkt zijn e-mail, zij vraagt net via een chatprogramma aan vrienden of ze ook zin hebben naar het plein te komen. Hier buiten is het immers zo makkelijk internetten.

Bill Herman (28) en Tina Collins (29), beiden promovendi, zitten op een bankje op Union Square, in het hart van San Francisco. Hoewel ze binnenkort trouwen, praten ze nauwelijks hardop met elkaar. Communiceren via internet is veel interessanter. ,,Zelfs als we thuis zijn, stuurt Bill me regelmatig via de computer berichtjes.“

Eind dit jaar, wanneer ze getrouwd zijn, hoeft niemand meer naar Union Square voor gratis draadloos internet. Het experiment dat Google op het plein doet, is dan werkelijkheid geworden voor de hele stad: boven de stad van 750.000 inwoners hangt dan een denkbeeldige wolk van gratis draadloos internet.

De stad is daarmee niet de eerste draadloze gemeente van het land, wel veruit de grootste. Vorige week besloot men dat internetprovider Earthlink en - verrassend genoeg - zoekmachine Google het netwerk nog voor het eind van dit jaar gaan verzorgen. Draadloos thuis. Draadloos op kantoor. Draadloos op de snelweg.

San Francisco stond ooit bekend als hippie-hoofdstad van de wereld. Nu heeft het de twijfelachtige eer te boek te staan als verzamelpunt voor daklozen. ,,We willen onze inwoners helpen“, zegt Chris Vein. Hij is de hoogste ambtenaar van de technologieafdeling van de stad. ,,Draadloos internet is de enige manier om de digitale kloof tussen rijk en arm te dichten.“

Internet staat in het hart van hoe we leren, werken, spelen, leven, zegt Vein. Maar de armen krijgen daar niets van mee. In 2004 sprak burgemeester Gavin Newsom de wens uit dat zijn stad met een oppervlakte van 128 vierkante kilometer draadloos internet zou krijgen. Gratis.

Het werd gezien als een typische Newsom-actie. De jonge burgemeester (1967) gedraagt zich wel vaker onorthodox. Maar Newsom zette door. ,,Mijn baas denkt niet alleen aan daklozen met hun winkelwagens vol kleren“, zegt Vein. ,,Ook aan de moeder van drie kinderen die wel een computer maar geen geld voor internet heeft. Ook zij wil van gedachten wisselen over goedkope babysitters, over hoe je een parttime baan vindt.“ Newsom vroeg de bewoners wat ze van zijn voornemen vonden. Driehonderd brieven en e-mails kwamen binnen, zegt Vein. ,,99 procent was positief.“ De stad besloot dat bedrijven een voorstel mochten indienen. Belangrijkste voorwaarde: de stad wilde er geen cent voor betalen.

Grote namen zagen er wel brood in. Onder meer IBM en Cisco dienden een plan in, evenals provider Earthlink en zoekmachine Google. Na een paar maanden van felle concurrentie besloten die laatste twee maar te gaan samenwerken en werd hun plan gekozen.

Over de technische punten, zoals het plaatsen van palen, wordt de komende maanden nog onderhandeld. Het optuigen van het netwerk kost naar schatting 15 miljoen dollar.

Er is berekend dat de stad er aan gaat verdienen: de samenwerkende bedrijven gaan huur voor de antennes betalen. Google en Earthlink bieden in de praktijk twee draadloze netwerken aan (“wifi' geheten, naar wireless fidelity). Eén namens Google met een snelheid van 300 kb per seconde. Dat is sneller dan een normale inbelverbinding. Maar het kan sneller en daar verdient Earthlink dan aan: dat netwerk kost 10 tot 20 dollar (8 tot 17 euro) per maand.

Waarom wil Google eigenlijk gratis draadloos internet aanbieden? ,,We willen onze werknemers helpen“, zegt Megan Quinn van het bedrijf per e-mail. Het hoofdkantoor van Google ligt vlak bij San Francisco en veel werknemers wonen in de stad. ,,Daarnaast is het een experiment. We testen toepassingen op basis van de locatie.“ Een vage omschrijving voor gebruikmaken van de plaats waarvandaan de gebruiker op internet zit.

Niet iedereen denkt dat dit het hele verhaal is. Sommigen vermoeden dat Google heel Amerika draadloos wil maken, of in ieder geval wil experimenteren met reclames doorgeven, afhankelijk van de locatie van de internetgebruiker. ,,We denken dat dit netwerk de gebruikers en ons uiteindelijk verder gaat helpen“, zegt Megan Quinn. ,,Het maakt de stad niet zoveel uit hoe Google geld gaat verdienen“, zegt Vein. ,,Ze hebben wel vaker iets gedaan zonder van tevoren te weten hoe en wat. Ze zijn er dan ook rijk genoeg voor.“

Maar er is ook kritiek. Google heeft misschien wel geëxperimenteerd met Union Square in San Francisco en een ander park, Bryant Park, in New York, uiteindelijk is het bedrijf geen internetprovider. Daarnaast is burgemeester Newsom goed bevriend met de Google-oprichters. Vriendjespolitiek, klinkt het nu. Schadelijk element was een vlucht in een gecharterd vliegtuig die Newsom met de Google-bestuurders maakte, uit Zwitserland. Hij betaalde later duizend dollar terug.

Hoewel in heel de VS burgers en gemeenten gratis draadloos willen gaan, hebben sommige staten dit verboden. Grote internetproviders wisten dit lobbyend af te dwingen. En dan zijn er nog internet- of koffiecafés zoals Starbucks. Die bieden nu nog draadloos internet aan tegen betaling. Vein: ,,De stad wil bedrijven geen inkomsten ontzeggen. Maar de markt verandert, daar moeten ze mee leren leven. Laat ze maar gaan concurreren. Laat ze maar snellere verbindingen aanbieden.“