Plots blijkt het gevaarlijk

Voor foliumzuur, in een pil die vrijwel niks kost, was een glansrol weggelegd bij het voorkomen van hart- en vaatziekten. Samen met vitamine B6 en B12 zou het homocysteïne uit het bloed doen verdwijnen. En homocysteïne verhoogt de kans op hartziekten.

Het enthousiasme steeg de afgelopen decennia jaar na jaar, maar is op slag flink getemperddoor drie grote onderzoeken. Gisteren stonden er twee in The New England Journal of Medicine.

Uit die onderzoeken bij duizenden mensen die foliumzuur en B-vitaminen slikten, blijkt geen enkele bescherming tegen hartziekten. Integendeel: het lijkt er op dat die hooggedoseerde vitaminepilletjes zelfs schade aanrichten.

Hiermee gaat dertig jaar onderzoek down the drain. Hoe kunnen onderzoeken zo onverwacht uitpakken? Het foliumzuur-voor-het-hart-verhaal begon meer dan 30 jaar geleden. Artsen zagen dat mensen met een erfelijk veel te hoog gehalte aan homocysteïne al als dertigers en veertigers aan dichtgeslibde slagaders overleden. Daarna vond men al snel dat ook een licht verhoogd homocysteïnegehalte het risico op hartziekten duidelijk verhoogt.

Homocysteïne is een belangrijke grondstof voor de aminozuren methionine en cysteïne, die nodig zijn voor de bouw van lichaamseiwitten. Maar het veroorzaakt schade aan de bloedvatwand. Mensen die veel eiwit eten, krijgen veel methionine binnen. Uit methionine kan het lichaam ook weer homocysteïne maken. Dat is een kwestie van biochemisch evenwicht. Voor de omzetting van homocysteïne naar methionine zijn foliumzuur en vitamine B12 en B6 noodzakelijk. De eenvoudige gedachte was dat in de moderne voeding vaak te weinig foliumzuur, B12 en B6 zitten. En dat een te hoog homocysteïnegehalte dus met een pilletje weg te werken is.

Waarom dat mis ging? De medische bladen schrijven: veel foliumzuur bevordert verspreiding en groei van cellen, ook in de plaque in de bloedvaten. En het omzetten van homocysteïne in methionine vergroot de invloed van methionine in het lichaam. Dat is een bekende leverancier van methylgroepen. Ook methylgroepen lijken het ontstaan van plaque in de aderen te bevorderen.

Het zal dus wel waar zijn dat veel homocysteïne in het bloed het risico op hartziekten vergroot, maar de simpele aanpak om het homocysteïne met foliuumzuur en twee B-vitaminen om te zetten in methionine houdt onvermoede gevaren in. Een andere mogelijkheid om homocysteïne te verlagen is minder eiwit eten. Minder vlees eten in plaats van meer foliumzuur slikken, wie gaat het effect daarvan eens onderzoeken?

Wim Köhler beschrijft in deze rubriek de werking en risico van een medicijn.