Met drugs minder onrust in de cel

Softdrugs worden in sommige gevangenissen gedoogd.

Het personeel doet niets omdat ze denken dat drugs toch niet uit te bannen zijn.

Drie keer per week moeten gedetineerden in een flesje plassen. Daarna wordt de urine getest op aanwezigheid van drugs. In dat geval krijgt de gevangene straf. Zo zijn de regels. Maar in de praktijk blijkt het er soms anders aan toe te gaan. Het gebruik van softdrugs door gedetineerden wordt in een aantal gevangeniscomplexen in Nederland gedoogd. Het personeel treedt niet op omdat men denkt dat het drugsgebruik toch niet is uit te bannen.

Dat zegt de Inspectie voor de Sanctietoepassing in een toelichting op een rapport dat deze maand naar de Tweede Kamer is gestuurd. De dienst, die begin vorig jaar is opgericht, ziet bij alle penitentiaire inrichtingen toe op zaken als de behandeling van gedetineerden, beveiliging, en de integriteit van het personeel.

Het rapport, dat woensdag op de website van de dienst is gepubliceerd, bevat de weerslag van een onderzoek bij zes vestigingen van de Penitentiaire Inrichting (PI) Amsterdam. De inspectie constateert dat in de penitentiaire inrichting De Schans, waar verslaafde veelplegers worden opgesloten en behandeld, softdrugsgebruik 'oogluikend' wordt toegestaan. Ook in penitentiaire inrichting De Weg werden dergelijke praktijken geconstateerd. 'We gaan ervan uit dat we bij volgende inspecties dergelijk gedoogbeleid ook bij andere huizen van bewaring zullen aantreffen', zegt hoofdinspecteur Wouter Meurs in een toelichting. 'In de gesprekken die wij voeren met gevangenispersoneel proeven wij een sfeer dat softdrugsgebruik toch niet is uit te bannen en dat het dan ook niet opportuun is om daar hard tegen op te treden.'

De Inspectie constateert vervolgens dat twee vestigingen van de Bijlmerbajes een verkapt gedoogbeleid voeren als het gaat om het accepteren van softdrugsgebruik. Een praktijk waaraan inmiddels een einde is gemaakt, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie.

'Er zijn personeelsleden die zelf met hun neus in allerlei spul zitten', zegt AbvaKabo-bestuurder Bert Engel van de vakbond van gevangenispersoneel. Volgens Engel is deze situatie nauwelijks te voorkomen. 'De krachten om drugs de cel in te krijgen zijn enorm groot. Dat is een probleem en daar heeft nog niemand een antwoord op. Het is wel positief dat nu personeelsleden die betrapt worden op het gedogen van drugs, ook kunnen rekenen op sancties.' In de andere onderzochte Amsterdamse vestigingen werd overigens het drugsbeleid wel strikt nageleefd.

Ook elders in het land wordt het gebruik van softdrugs toegestaan, denkt de inspectie. Hoofdinspecteur Meurs: 'In de gesprekken die wij voeren met gevangenispersoneel proeven wij het gevoel dat softdrugsgebruik toch niet is uit te bannen. Daarom is het niet opportuun daar hard tegen op te treden.' De inspectie constateert ook dat het integriteitsbeleid in de Amsterdamse gevangenissen onvoldoende van de grond is gekomen, ondanks ernstige incidenten.

Vorig jaar waren naar schatting enkele tientallen medewerkers van de PI Amsterdam betrokken bij onderzoek naar integriteitsschendingen, uiteenlopend van ongeoorloofd ziekteverzuim tot ernstiger incidenten. De directie is inmiddels bezig met de invoering van integriteitsbeleid. De inspectie constateert dat er verbeteringen zijn doorgevoerd, maar dat 'bevordering van integriteitsbewustzijn van de medewerkers in het dagelijks werk' nauwelijks plaatsvindt.

Stan de Witte moet een beetje lachen om het rapport van de inspectiedienst. De Witte is beleidsmedewerker bij Bonjo, een belangenvereniging van gedetineerden. 'Ongeveer vijftien jaar geleden was er inderdaad een periode dat het meer gedoogd werd', zegt hij. Hij herkent zich niet in de bevindingen van de inspectie. 'Maar als je nu als gedetineerden wordt gezien met een stikkie, krijg je zware straf.' Volgens hem konden gedetineerden vroeger bij wijze van spreken van spreken met softdrugs in de mond op controle komen. 'Door verscherpte controle is dat nu ondenkbaar. Als gedetineerden nu al gebruiken, doen ze dat stiekem met alle luiken open en een natte handdoek bij de hand.' Maar hij ziet ook dat in sommige instellingen gevangenisbewaarders af en toe een oogje dicht knijpen als ze softdrugsgebruik signaleren. 'Bepaalde drugs maken gevangen rustig. Bewaarders weten dat ook wel. Een gezonde roker is geen onruststoker', weet Stan de Witte. 'Dat geldt ook in de gevangenis.'

    • Jos Verlaan Jaus Müller