het beeld

Het lijkt wat vroeg om nu al het twintigjarig jubileum te vieren van een programma dat op 8 september 1986 voor het eerst werd uitgezonden. Maar in The Oprah Winfrey Show draait het om heel andere dingen dan correcte feitelijke details. In de gisteren door RTL4 uitgezonden 20th Anniversary-aflevering passeerden diverse hoogtepunten en een enkel dieptepunt de revue.

RTL4, The Oprah Winfrey Show 20th Anniversary, 13 april, 22.15u. RTL4

Wie zich met commerciële televisie bezighoudt (en dat zijn tegenwoordig ook veel mensen bij de publieke omroep) moet de lessen van Oprah ter harte nemen. Je wordt immers niet voor niets de meest succesvolle en vaakst geïmiteerde talkshow host ter wereld.

Les één is dat alles om de emotie draait. In Amerika dienen die gevoelens bij voorkeur overwegend positief te zijn. Boosheid en verdriet zijn toegestaan, mits je ze voor het einde van de uitzending kunt overwinnen. Anders wordt het snel Jerry Springer, en dat is voor een veel kleiner publiek interessant. Dus: gehandicapten, weduwen en wezen zijn welkom, als het maar ook helden zijn.

Les twee luidt dat je jezelf als presentator ook volledig in de strijd moet gooien. Laat die zwakheden niet onvermeld, lach om je eigen kapsel van vroeger, schenk anderen moed door te bekennen dat het jou ook allemaal niet aan is komen waaien. In de compilatie van gisteren liet Oprah zien hoe ze struikelde over de muur van bescherming die Liz Taylor rond zichzelf had opgetrokken en bekritiseerde ze zichzelf om haar eigen radicale vermageringskuur, resulterend in de fameuze scène waarin Oprah een karretje de studio binnentrok, beladen met tientallen kilo's (dierlijk) vet. Dat dramatische verlies was er binnen enkele dagen weer aan gegeten.

Les drie is het belang van een dramatische opbouw. Neem nu de fameuze seizoensopening van 2004, die toen zelfs het NOS Journaal haalde. Oprah had autofabrikant Pontiac bereid gevonden 267 gloednieuwe sportmodellen weg te geven aan even zo vele nooddruftige vrouwen in het publiek. Ze hadden allemaal een doosje gekregen met een strik erom. Op een teken van Oprah moesten ze het tegelijk openmaken om te kijken wie het sleuteltje van een auto had. De consternatie, toen in elk doosje een sleuteltje zat en Oprah met de vinger wijzend door het publiek liep (“You get a car! And you get a car!“), werd televisiegeschiedenis. Niemand vroeg zich af waarom een nieuwe auto het ultieme geluk representeert.

Les vier: geen verrassingen voor de presentator (die daar niet van houdt, omdat ze dan zo lelijk gaat huilen), maar des te meer voor gasten en kijkers. Het gaat daarbij vooral om een rolmodel, dat ineens voor je neus staat. Geraffineerde uitzonderingen op de regel sorteren sterk effect. Zo werd Oprah verrast door haar grote televisievoorbeeld Mary Tyler Moore en in het jubileumprogramma door een hommage aan haar adres van filmacteur Sidney Poitier, die ze als tienjarige in 1964 de eerste Oscar voor een zwarte man had zien winnen. Dat betekende lelijk huilen, en dus helemaal goed, want ook Oprah is maar een mens. Nee, Oprah is het meest mens van iedereen. De belangrijkste les is namelijk dat je wel controle kunt willen uitoefenen over elk facet van je eigen show, maar dat het nog sterker is als je steeds opnieuw bewijst dat je jezelf bent, een mens van vlees en bloed - desnoods op een steekkarretje.

    • Hans Beerekamp