“Geen bedrijf staat er zo slecht voor als PCM'

Redacties van PCM-kranten maken zich zorgen over de financiën van hun baas. Terecht of niet? Experts reageren. De PCM-bezittingen zijn “een grotendeels hol vat“.

Elke krantenuitgever doet het. Reorganiseren. Maar alleen PCM, de uitgever van onder meer NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw, regionale kranten en boeken reorganiseert met een negatief eigen vermogen. De schulden zijn groter dan de bezittingen. Het vermogenstekort is 25 miljoen euro.

De redactieraden van vier PCM-kranten maakten gisteren een open brief openbaar aan de commissarissen van het concern waarin zij hun zorgen verwoordden. Sleutelwoorden: laat lezers en personeel niet de dupe worden van nieuwe bezuinigingen die het aandeelhoudersbelang dienen.

De grootste aandeelhouders zijn Apax, een investeringsmaatschappij met ruim de helft van de aandelen, en de Stichting Democratie en Media, die tot medio 2004 de meerderheid had. De overname door Apax weerspiegelde de tijdgeest: ondernemingen zijn handelswaar. Apax en de Stichting hebben ook leningen verstrekt. PCM moest op leningen van Apax van 147 miljoen euro vorig jaar ruim 12 procent rente betalen.

De hoge schulden maken PCM kwetsbaarder, zegt financieel analist Reinier Westeneng die voor SNS Securities de gang van zaken onder uitgevers volgt. Op schulden zitten renteverplichtingen, die altijd betaald moeten worden. Maar juist daar heeft PCM een meevaller: de rente hoeft niet contant betaald te worden, maar kan ook bij de schuld worden opgeteld. “Je ziet dat wel vaker bij bedrijven die worden overgenomen door een investeringsmaatschappij, zogeheten private equity-financiers“, zegt Westeneng. Zij steken weinig eigen kapitaal in een overgenomen bedrijf, maar wel veel schuld. En zij maken afspraken over investeringen. Als het bedrijf later wordt verkocht en de schuld afbetaald, steekt de private equity-financier de waardegroei van de aandelen in eigen zak. Westeneng: “In de financiële constructies behalen zij een belangrijk deel van hun uiteindelijke winst.“

Westeneng ziet het negatieve eigen vermogen als een momentopname, een uitkomst van boekhouden. Hij concentreert zich liever op het huishoudboekje: de contanten die PCM verdient en weer uitgeeft. Maar hoogleraar accountancy Hans Blokdijk aan Universiteit Nyenrode wil niet zomaar over het boekhouden heenstappen. Hij ziet na bestudering van het jaarverslag juist wel wat zorgwekkende tendensen. PCM heeft ruim 1 miljard euro bezittingen, maar ruim tweederde daarvan blijkt zogeheten immateriële activa te zijn: overnamepremies (goodwill) en uitgaverechten (waarde van kranten- en boekentitels). Dat is niet tastbaar, maar belichaamt toekomstverwachtingen, stelt Blokdijk. Hij noemt deze bezittingen “een grotendeels hol vat“.

Blokdijk staat niet alleen in zijn scepsis. “Het resultaat van PCM is onvoldoende om de rente te betalen“, zegt directeur Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), die jaarlijks de verslagen ontleedt van tientallen beursfondsen. De financiële verhoudingen bij PCM noemt hij “buitengewoon zwak“. “Onder beursgenoteerde bedrijven ken ik niemand die er zo slecht voorstaat. Als het personeel zich zorgen maakt, lijkt me dat terecht.“

Dat PCM zoveel kranten mag hebben, heeft hem altijd verbaasd. De overname door Apax heeft zijn verbazing niet getemperd. “In het buitenland geldt de regel: als je een financiële proleet bent, koop je een voetbalclub of een krant.“

“Van dat negatief eigen vermogen ben ik niet onder de indruk“, zegt Jaap Koelewijn van adviesbureau Financieel Denkwerk. De aandeelhouders hebben met hun grote leningen alle belang om PCM overeind te houden. “Maar bij 12 procent rente denk ik: nou nou, jullie hebben het wel goed voor jezelf geregeld. Allesbepalend is of PCM straks meeloopt met de herstellende advertentiemarkt.“ Ik zou me als werknemer achter de oren krabben, zegt hij. “Mijn twee zussen bij NRC Handelsblad moeten de optie om met een rijke man te trouwen toch maar openhouden.“